مرغ سحر

به اصغر فرهادی افتخار میکنیم

2012-01-20T10:21:00.001+03:30

حالا یک ایران به اصغر فرهادی افتخار میکنه. ما که همشهری اصغر فرهادی هستیم طبیعیه که خیلی خیلی افتخار میکنیم. چند سال پیش وقتی که «چهارشنبه سوری» تازه اکران شده بود خبردار شدیم اصغر اومده خونه پدرش. سریع تلفنی هماهنگ کردیم و سی چهل نفری رفتیم شدیم مهمان اصغر فرهادی . سعید بیابانکی هم اونشب بود . حضور سعید کفایت میکرد که جلسه از کنترل ما خارج بشه. چقدر افتخار میکنم که جلسه اونشب را هماهنگ کردم.

یک خاطره با حال دیگه هم دارم که خیلی باهاش حال میکنم. سالها پیش رفته بودیم خونه پدر اصغر . اونجا زیاد رفته بودیم ولی به ندرت موفق به دیدار اصغر شده بودیم. اصغر همیشه در ذهن ما یک شخصیت بزرگ بود و همین باعث میشد حضور اصغر و دیدار اصغر برای ما خیلی مهم باشه. آخر شب که بلند شدیم برگردیم اصغر وقتی متوجه شد ما ماشین نداریم خیلی سریع بلند شد و ماشین را از خونه گذاشت بیرون و ما رسوند خونه. الان که فکرش را میکنم به خودم میگم تو خجالت نکشیدی وقت اصغر فرهادی بزرگ را تلف کردی. اما با یک زاویه دیگه که نگاه میکنم خیلی با این خاطره حال میکنم.

ما به اصغر فرهادی خیلی افتخار می کنیم.

تنبان در بازار آزاد

2012-01-20T09:44:00.001+03:30

پیگیری بحث تنبان ( + + + ) در وبلاگ مجله اقتصادی را ازدست ندهید. بحث جالبی است.

آیا رونق اقتصاد بین الملل مضر است

2012-01-20T09:31:00.001+03:30

آقای بهمنی ریاست بانک مرکزی در تاریخ 29 آذر ماه 1390 سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد را نوشتند. اولین و تنها نقدی که من دیدم توسط حسین نوشته شده بود. نقد حسین به من انگیزه داد که یاددداشت ذیل را بنویسم. این یادداشت در تاریخ 25 دی ماه 1390 در صفحه اندیشه روزنامه دنیای اقتصاد منتشر شد.

آیا مسیر تجارت بین‌الملل غالبا از کشورهای پردرآمد به کشورهای ضعیف‌تر جریان دارد؟ حجم فراوان صادرات از کشورهای توسعه‌یافته (پردرآمد) به کشورهای در حال توسعه یکی از بهانه‌هایی است که در مخالفت با تبعیت از ساز و کارهای موجود در اقتصاد آزاد مورد دست‌آویز قرار می‌گیرد. آیا کشورهای توسعه‌یافته از این طریق در تضعیف کشورهای در حال توسعه اثرگذار بوده‌اند؟

در روزنامه «دنیای‌اقتصاد» مورخ سه‌شنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۰ سرمقاله ای (1) نوشته شد که شاید بتوان گفت مهم‌ترین نکته مثبت آن مهیا شدن فرصتی برای ایجاد یک دیالوگ علمی با یکی از بلندپایه‌ترین مسوولان اقتصادی کشور از طریق این رسانه اقتصادی است. از دیگر نکات مهم مربوط به این سرمقاله این نکته است که این یادداشت خبر از نحوه نگرش نویسنده آن سرمقاله به حوادث جهانی و واکنش ایران در شرایطی حساس می‌دهد.(2) در سرمقاله مذکور ادعایی مطرح شده است که هرچند که مسبوق به سابقه است، اما به دلیل ارتباط با وقایع روز و خصوصا بحران‌های اقتصادی کشورهای اروپایی اهمیت ویژه‌ای دارد. اولین نکته‌ای که توجه نگارنده این یادداشت را جلب کرده است عدم ارائه هرگونه شواهد یا آمار و اطلاعات مربوط به ادعای مطرح شده در سرمقاله مذکور است. با توجه به آنکه در آن سرمقاله به وجود «ارقام و اقلام طول و دراز و پیچیده و بسیار دلایل ریز و درشت» اشاره شده است علاقه‌مندی به دانستن شواهد مذکور بیشتر می‌شود. در یادداشت پیش روی شما با ارائه شواهدی ساده سوالاتی در مورد ادعای مطرح شده ارائه شده است. شاید بتوان امیدوار بود دیالوگی علمی از این طریق ایجاد شود. در سرمقاله مذکور ادعا شده است که «اعضای قدرتمند [اتحادیه اروپا] تولیدات خود را بدون هیچ‌گونه دغدغه و تعرفه‌ای به آن دسته اعضای ضعیف‌تر صادر و واردکنندگان آن نیز روزبه‌روز ضعیف‌تر و مقروض‌تر، تا به آن حد که به لبه پرتگاه ورشکستگی کامل نزدیک و نزدیک‌تر شدند و هرچه بیشتر در باتلاق قرض فرو رفتند». به نظر می‌رسد این جملات می‌تواند تاییدکننده نگرشی باشد که معتقد است کشورهای توسعه‌یافته از طریق توسعه تجارت، در تضعیف کشورهای کمتر توسعه‌یافته موثرند. اتفاقا این نگرش در جامعه ما طرفداران بسیاری دارد. بسیاری تصور می‌کنند کشورهای توسعه‌یافته با گسیل صادرات به کشورهای ضعیف (یا به عبارت دیگر کشورهای در حال توسعه) فرصت‌های انحصارطلبانه‌ای را برای خود ایجاد می‌کنند. نه تنها بسیاری از مردم که حتی برخی از روشنفکران مبلغ این اندیشه هستند که کشورهای توسعه‌یافته با گسترش سرمایه‌داری و به منظور کسب منافع بیشتر کشورهای ضعیف را چپاول کرده‌اند و پس از گسترش تولیدات صنعتی و نا امیدی از فروش کالاهای خود در بازار داخلی به بازارهای کشورهای در حال توسعه دست یافته‌اند. شاید بتوان گفت چنین اعتقادی یادآور نظریه «وابستگی» است. طرفداران این نظریه مبلغ این مفهوم بودند که کشورهای پردرآمد در مرکز (Core) قرار می‌گیرند و منافع حاصل از توسعه تجارت بین‌الملل را از کشورهای پیرامون (Periphery) به سمت خود گسیل می‌کنند. بر اساس این نظریه کشورهای پیرامون از توسعه تجارت بین‌الملل متضرر می‌شوند. خلاصه اینکه پدیده «دعوای قوی و ضعیف» بین کشورهای پیشرفته و کشورهای در حال توسعه در ذهنیت بسیاری از مردم ما مسبوق به سابقه بوده و می‌تواند بر اندیشه‌های آنان موثر باشد.
آیا این‌چنین است؟ آیا کشورهای توسعه‌یافته غالب تولیدات خود را به کشورهای ضعیف‌تر (درحال توسعه) صادر می‌کنند؟ آیا کشورهای پردرآمد از طریق ارسال کالاهای خود به کشورهای در حال توسعه و دستیابی به ثروت‌های عظیم، اقتصاد خود را نجات داده‌اند؟ شواهد آماری نشان می‌دهد چنین موضوعی صحت ندارد. بر اساس شواهد موجود، عمده صادرات از کشورهای پردرآمد به سایر کشورهای پردرآمد ارسال می‌شود. در واقع تجارت بین‌الملل غالبا در میان کشورهای پردرآمد جریان دارد. در سال ۱۹۹۵ بیش از شصت درصد از صادرات کشورهای پردرآمد به سایر کشورهای پردرآمد ارسال شده است. این نسبت هنوز حفظ شده و همان‌گونه که در نمودارهای ذیل مشاهده می‌شود با گذر زمان تجارت فی ما بین کشورهای با درآمد بالا افزایش یافته به‌طوری که در سال ۲۰۰۷ این رقم به بیش از ۷۳ درصد رسیده است.(3) همچنین نه تنها عمده تجارت بین‌الملل بین کشورهای پردرآمد صورت پذیرفته است حدود ۷۰ درصد از صادرات کشورهای در حال توسعه به کشورهای پردرآمد انجام شده است. لذا بر اساس این شواهد، طرح این ادعا که کشورهای توسعه‌یافته (پردرآمد) صادرات خود را به سوی کشورهای کم‌درآمد (در حال توسعه) گسیل کرده‌اند ادعای درستی نیست. بلکه بالعکس این کشورهای در حال توسعه (با سطح درآمد کم یا متوسط) هستند که در سال‌های اخیر موفق شده‌اند صادرات قابل توجهی به کشورهای پردرآمد داشته باشند.

تاکید بر چنین ظرافتی به چه دلیل مهم است؟ به این دلیل که یکی از بهانه‌هایی که در ممانعت از تبعیت از ساز و کارهای موجود در اقتصاد آزاد مورد دستاویز قرار می‌گیرد سوء‌ظنی کاذب تحت عنوان حجم زیاد صادرات از کشورهای توسعه‌یافته (پردرآمد) به کشورهای در حال توسعه است. در واقع چنین پدیده‌ای در ذهن برخی، فرصت‌طلبی و چپاول منابع به همراه گسترش فرهنگ مصرف‌گرایی در کشورهای در حال توسعه تلقی شده و از این طریق به مفاهیم مرتبط به اقتصاد آزاد حمله می‌شود. سال‌ها پیش اقتصاددانانی همچون آدام اسمیت و ریکاردو اثبات کرده‌اند که تجارت آزاد بین کشور‌ها از طریق تخصیص بهینه عوامل تولید در سطح جهان، باعث می‌شود تولید جهان افزایش یافته و رفاه همه کشور‌ها افزایش ‌یابد. از این رو این‌گونه نیست که از طریق توسعه تجارت بین‌الملل صرفا یک کشور به ضرر سایرین منتفع شود بلکه همه کشور‌ها منتفع خواهند شد. بر طبق نظریه ریکاردو هر کشوری در تولید کالایی تخصص می‌یابد که هزینه نسبی تولید آن در داخل کشور پایین‌تر باشد و کالایی را وارد می‌کند که هزینه نسبی تولید آن در داخل نسبت به کالای دیگر بالا‌تر باشد. از این طریق رفاه همه کشور‌ها افزایش ‌خواهد یافت. آیا می‌توان گفت جملات ذیل نافی مفاهیمی است که سال‌ها است اثبات شده است. به این جملات باز دقت کنیم: «اعضای قدرتمند [اتحادیه اروپا] تولیدات خود را بدون هیچ‌گونه دغدغه و تعرفه‌ای به آن دسته اعضای ضعیف‌تر صادر و واردکنندگان آن نیز روزبه‌روز ضعیف‌تر و مقروض‌تر، تا به آن حد که به لبه پرتگاه ورشکستگی کامل نزدیک و نزدیک‌تر شدند و هرچه بیشتر در باتلاق قرض فرو رفتند» و آیا می‌توان اثبات کرد که قسمت اعظم صادرات از کشورهای قوی‌تر منطقه به کشورهای ضعیف‌تر گسیل شده است؟ و اگر چنین اتفاقی افتاده باشد آیا واقعا اعضای ضعیف‌تر اتحادیه اروپا از رونق تجارت متضرر شده‌اند؟ چه شواهدی می‌تواند اثبات‌کننده چنین دیدگاهی باشند؟

پانوشت‌ها:
1- سرمقاله مذکور به قلم آقای محمود بهمنی رییس کل محترم بانک مرکزی نوشته شده است.
2- نکته اخیر نکته‌ای است که توسط نویسنده وبلاگ مجله‌ای اقتصادی خاطر نشان شده است.
3- منبع دیتا: بانک جهانی (World Development Indicator

مروری بر چالش نرخ ارز

2012-01-08T08:51:00.003+03:30

در این مقاله نقل و بحث هایی که در دو سه سال گذشته در ارتباط با افزایش نرخ ارز در رسانه ها مطرح شده است را مختصراً مرور کرده ام. طبیعی است که آنچه آورده ام غالباً نظرات دیگران است و صرفاً مروری کوتاه بر این چالش حیاتی داشته ام. این مقاله در تاریخ 18 دی ماه 1390 در روزنامه دنیای اقتصاد منتشر شده است.

مروري بر چالش نرخ ارز

نرخ ارز در آغاز فصل پاياني سال 1390 به بي‌سابقه‌ترين حد خود در سال‌هاي گذشته رسيده است. در اين روزها آنچه حتي بيش از موضوع افزايش نرخ ارز مورد توجه اقتصاددانان ايراني است چند نرخي بودن نرخ ارز است.

بد نيست كه در ارتباط با ماجراي نرخ ارز و مباحثي كه طي دو سه سال گذشته يعني سال‌هاي 1388، 1389و 1390 در رسانه‌ها و محافل مختلف رونق گرفته بود، مروري داشته باشيم.
در سال‌هاي گذشته يكي از فعال‌ترين رسانه‌ها در فضاي اقتصاد ايران روزنامه «دنياي اقتصاد» بوده است. اين رسانه به ندرت روزي را طي كرده است كه اگر سرمقاله‌اش به چالش نرخ ارز مربوط نبوده، حداقل يك مقاله در اين رابطه منتشر نكرده باشد. همچنين در دو سه سال گذشته وبلاگ‌هاي اقتصادي كه عمدتا توسط اقتصاددانان جوان اداره مي‌شود به وفور و با شور و حال به اين مبحث پرداخته‌اند. در دو سه سال پررونق‌ترين پست‌هايي كه در وبلاگ‌هاي اقتصادي نظرات قابل توجهي را به خود جلب مي‌كرد، پست‌هايي بود كه در ارتباط با نرخ ارز نوشته مي‌شد. براي مثال مي‌توان به پست‌هاي آقاي دكتر حسين عباسي در وبلاگ مجله اقتصادي اشاره كرد. در ميان اقتصاددانان و مخصوصا اقتصاددانان جوان به ندرت كسي از تقويت پول ملي يا تثبيت نرخ ارز دفاع كرده است. اتفاقا به عكس غالب روزنامه نگاران، اقتصاددانان و وبلاگ نويسان از كاهش ارزش پول ملي و تقويت نرخ ارز دفاع كردند.
استدلال‌هاي مدافعين افزايش نرخ ارز
مدافعين افزايش نرخ ارز استدلالي مشترك ارائه مي‌كردند. اين استدلال را مي‌توان در چند جمله ذيل خلاصه كرد: «از دهه گذشته ميانگين قيمت‌ها در ايران اندكي بيش از سه و نيم برابر شده است (يعني نرخ تورم به طور متوسط در حدود 15 درصد در سال بوده است). هزينه توليد در كشور ما نيز در اين دوره كم و بيش به همين اندازه افزايش يافته است. از سوي ديگر، نرخ تورم (و هزينه توليد) در كشورهاي طرف معامله ما در همين دوره 10 ساله بيش از 3 تا 4 درصد در سال نبوده است. ضمنا در همين دوره نرخ دلار نسبت به ريال نيز سالانه فقط در حدود 3.2 درصد افزايش يافته است (از 818 تومان در سال 80 تا 1030 تومان در پايان سال 1388). اين به آن معني است كه توليدكنندگان ما هر سال دست كم 7 تا 8 درصد از رقباي خارجي‌شان عقب افتاده‌اند. به بيان ديگر با گذشت هرسال، كالاهاي خارجي براي ايرانيان به طور نسبي ارزان‌تر شده‌اند و از جمله به همين دليل رفته‌رفته همه كالاهاي خارجي در چشم خريداران ايراني جذاب‌تر جلوه كرده‌اند.»1 خلاصه كلام اين بود كه با توجه به تفاوت قابل توجه در تورم داخلي و تورم خارجي، واردات افزايش چشمگيري يافته و با توجه به آسيبي كه از اين پديده به توليدكنندگان داخلي وارد مي‌شود لازم است دستگاه تصميم‌گيرنده با افزايش نرخ ارز، سياست‌هاي حمايتي خود از توليد‌كنندگان داخلي را تقويت كند.
مكانيسم اقتصاد آزاد (بازار) و نرخ ارز
لابه‌لاي مطالبي كه در دفاع از افزايش نرخ ارز منتشر شده يك تحليل مشترك ديگر به وفور تكرار مي‌شده است. بسياري مي‌گفتند كه سياست‌گذاران پولي كشور در تعيين نرخ ارز دخالت نكنند و تعيين قيمت را به بازار بسپارند. در اين بحث دائما به اصطلاحاتي همچون نرخ واقعي ارز و نرخ اسمي ارز نيز اشاره مي‌شد. مثلا يكي از وبلاگ‌نويسان معتقد بود2 «... نرخ واقعي دلار، در اقتصاد كلان، نرخي است كه با توجه به نسبت تورم داخلي به خارجي تعديل مي‌شود. با توجه به گزارشي كه بانك مركزي در سال 88 منتشر كرد، نرخ واقعي دلار در سال 87 (با مقايسه با سال 81) با يك محاسبه ساده، برابر 590 تومان برآورد شد. اين نرخ به اين معنا نيست كه نرخ اسمي دلار بايد به اين سمت برود! بلكه به اين معنا است كه هم اكنون با توجه به تورم داخلي، صادركننده ما عملا دارد نسبت به سال 81 نرخ 590 تومان را براي صادراتش دريافت مي‌كند و نه 1000 تومان را ! بنابراين اين به شدت به ضرر صادركننده تمام مي‌شود و به شدت به نفع واردكننده است. بنابراين به منظور اينكه نرخ واقعي دلار حداقل نسبت به سال 81 ثابت بماند بايد نرخ اسمي ارز(همان نرخ بانك مركزي) طي اين سال‌ها به اندازه تورم افزايش پيدا مي‌كرد.» تعدادي از وبلاگ‌نويسان و روزنامه‌نگاران با اشاره به حمايت از مكانيسم بازار و دفاع از اقتصاد آزاد، دخالت‌هاي سياست‌گذاران در تعيين نرخ ارز را همچون دخالت در تعيين قیمت كالاها و خدمات نكوهش كردند. اما دكترموسي غني‌نژاد در سرمقاله‌اي3 با طرح اين پرسش كه نرخ واقعي ارز چه معنايي دارد گفت: «... اگر منظور از قيمت واقعي، قيمتي باشد كه در بازار آزاد بر حسب كميابي واقعي منابع نسبت به تقاضا تعيين مي‌شود، يقينا مي‌توان گفت كه چنين چيزي حداقل در كوتاه مدت در بازار ارز وجود ندارد. آنچه درباره آن به درستي مي‌توان سخن گفت، نرخ ارز مطلوب يا مناسب در چارچوب سياست‌هاي پولي و ارزي براي دولت‌ها يا اقتصاد كشور‌هاي متبوعشان است. براي كشوري كه در شرايط ركود اقتصادي به‌ سر مي‌برد واضح است كه سياست ارزي مناسب كاهش ارزش پول ملي به منظور تشويق توليد ملي از طريق توسعه صادرات و ممانعت از واردات است. علت در گرفتن جنگ ارزي در وضعيت ركود فعلي اقتصاد جهاني همين واقعيت است. ...»سياست ارزي چين و جنگ ارزي
توصيه‌كنندگان به افزايش نرخ ارز معتقد بودند بايد همان سياستي را پيگيري كرد كه چين اجرا مي‌كند. چين با جلوگيري از افزايش ارزش پول ملي خود به توليدكنندگان و صادركنندگان چيني كمك كرده است و از اين طريق به اقتصاد ساير كشورها مخصوصا اقتصاد كشورهاي غربي ضربه زده است. بحث سياست‌هاي ارزي چين چنان بالا گرفت كه در ميانه سال 1389 در رسانه‌هاي دنيا و به تبعيت از آن در رسانه‌هاي ايران بحث داغي به نام «جنگ ارزي» خودنمايي كرد. در چهاردهم اكتبر سال 2010 نشريه معتبر اكونوميست در مقاله نخست خود اسكناس‌هايي را نشان داد كه به شكل هواپيماهاي كاغذي درآمده و با خشم به سمت يكديگر هجوم مي‌برند. مقاله‌اي كه ذيل عكس مذكور در نشريه اكونوميست منتشر شد، چنين عنواني را انتخاب كرده بود: «جنگ ارزي چگونه متوقف مي‌شود؟» اولين نكته‌اي كه با خواندن اين تيتر در ذهن مخاطب برجسته مي‌شد اين نكته مهم بود كه اختلاف نظر كشورهاي قدرتمند در سياست‌هاي ارزي چنان اهميتي پيدا كرده كه رسانه‌ها به راحتي مي‌توانند آن را در حد يك جنگ بررسي كنند. جنگ‌ها معمولا وقتي اتفاق مي‌افتد كه منافع كشورها در حدي به خطر مي‌افتد كه سياست‌گذاران، جنگيدن براي حفظ منافع را به صرفه مي‌بينند. در آن زمان اصطلاح جنگ ارزي در رسانه‌هاي ايران مخصوصا روزنامه «دنياي اقتصاد» و وبلاگ‌هاي اقتصادي، داغ شده بود. در حقيقت بحث، جنگ ارز‌ها نبوده و نيست، بلكه مي‌توان گفت جنگ سياست‌هاي ارزي است كه آن هم بدون شك مستقل از سياست‌هاي پولي نيست.
استدلال‌هاي مخالفين افزايش نرخ ارز
تا مدتي مدافعين افزايش قيمت نرخ ارز هر روز مطالب متعددي در دفاع از ايده خود منتشر مي‌كردند بدون اينكه هيچ عكس‌العملي مبني بر افزايش نرخ ارز مشاهده كنند. از آن طرف مدافعين تثبيت يا حتي كاهش نرخ ارز به مرور ظاهر شدند. اما حضور چشمگير مخالفان افزايش نرخ ارز وقتي اتفاق افتاد كه جهشي در افزايش نرخ ارز (در اواخر تابستان 1389) ظهور كرد. در آن زمان رييس بانك مركزي سياست رسمي كشور را تلاش براي ثابت نگه داشتن نرخ ارز اعلام كرد. آقاي احمدي نژاد فراتر از اين در يك برنامه تلويزيوني به تلاش دولت براي كاهش نرخ ارز اشاره كرد.
دكتر مهدي تقوي، اقتصادداني كه به دفاع از انديشه‌هاي كينزي شهرت دارد، در زمستان 1389 با انتشار يادداشتي با افزايش نرخ ارز مخالفت كرد و گفت «... در اين ميان نرخ ارز شاخصي است كه متاسفانه در مورد آن موضع‌گيري‌هاي مناسبي صورت نپذيرفته است و بايد گفت سياست دولت در مهار نرخ ارز كه توسط بانك مركزي انجام شده سياستي درست است و دولت بايد تلاش كند نسبت نرخ فعلي ارز كه حدود 1050 تومان است را حفظ كند؛ زيرا اين نرخ از يكسو باعث مي‌شود در صورت جهت‌گيري درست در قبال نرخ سود بانكي امكان تجهيز منابع توسط سيستم بانكي بيشتر فراهم شود و بر خلاف نظر بسياري از صاحب‌نظران افزايش نرخ ارز اگرچه به نفع صادرات است، ولي با سهم بالاي واردات در ارزش افزوده بخش صنعت ما اين افزايش بيش از آنكه براي واردات مهاركننده باشد به افزايش قيمت تمام شده توليدات داخلي منجر مي‌شود و اين مساله هيچ گاه مفيد نبوده و در شرايطي كه در آن به سر مي‌بريم زيان بيشتري به دنبال خواهد داشت، زيرا كاهش توان توليد به معني افزايش بيكاري و افزايش فشار اقتصادي بر خانوارهايي است كه با هزينه‌هاي ناشي از افزايش قيمت حامل‌هاي انرژي نيز دست به گريبان هستند.....». مي‌توان گفت مهم‌ترين استدلالي كه توسط مخالفان افزايش نرخ ارز ارائه شده است اين نكته است كه با توجه به اينكه توليد‌كنندگان از ارز براي تامين برخي از مواد اوليه و كالاهاي واسطه‌اي همچون ماشين آلات استفاده مي‌كنند، افزايش نرخ ارز مي‌تواند به ضرر توليدكنندگان تمام شده و از اين طريق قيمت تمام شده محصولات داخلي نيز افزايش يابد.
جمع‌بندي
در سه سال گذشته مخالفان و موافقان، استدلال‌هاي خود را براي افزايش نرخ ارز اعلام كرده‌اند. سياست‌گذاران نيز براي اعمال سياست‌هاي خود تلاش كرده‌اند. اما در هر حال بازار راه خود را رفته است و سياست‌گذاران پولي موفق به اجراي وعده‌هاي خود نشده‌اند. نرخ ارز افزايشي بي‌سابقه يافته است و بلايي همچون چند نرخي شدن نرخ ارز فضاي مناسبي براي رشد فساد و رانت‌خواري ايجاد كرده است.
پاورقي:
1 - دكترفرخ قبادي - برداشت‌هاي متناقض از سياست‌هاي ارزي - سه شنبه 13 مهر 1389
2 - صادق الحسيني (وبلاگ كاتالاكسي – دلايل افزايش نرخ ارز)
3 - دكتر موسي غني‌نژاد - جنگ ارزها و سياست ارزي ايران - شنبه 15 آبان 1389
4 - همان منبع (دكتر موسي غني‌نژاد - جنگ ارزها و سياست ارزي ايران - شنبه 15 آبان 1389)

اهمیت تمرکز بر جذب گردشگران داخلی

2011-12-31T15:03:00.000+03:30

مقاله ای که در تاریخ پنجم دی ماه 1390 در روزنامه دنیای اقتصاد منتشر کرده ام:

اهمیت تمرکز بر جذب گردشگران داخلی
مقایسه رونق توریسم در ایران و مالزی

مقایسه صنعت گردشگری ایران با کشورهایی همچون مالزی و ترکیه، نقل محافل گردشگران ایرانی است. سال‌ها است این سوال در ذهن ما برجسته شده که چه مسیری را طی کنیم تا ایران نیز از صنعت توریسم و گردشگری بهره بیشتری ببرد. با این وجود، به نظر می‌رسد که تمرکز فراوان بر مقوله جذب گردشگران خارجی، ما را از توجه به رونق بخشیدن به گردشگری داخلی غافل داشته است؛ مقوله‌ای که می‌تواند مبنای تمرین و ممارست به منظور تقویت زیرساخت‌های گردشگری در کشور محسوب شده و در بلندمدت بستر مناسبی برای پذیرایی از گردشگران خارجی را ایجاد کند.

فراموش نکنیم حتی در کشوری مانند مالزی که رتبه نهم جهانی در زمینه جذب توریست خارجی را به خود اختصاص داده است، در سال 2010 نزدیک به 140 میلیون سفر (نزدیک به شش برابر گردشگران خارجی) توسط گردشگران داخلی انجام شده است.
با این اوصاف، در این نوشتار تلاش می‌شود به جنبه دیگری از صنعت توریسم اشاره شود؛ یعنی توجه به جذب گردشگران داخلی. توجه کنیم که مردم ایران به شدت مشتاق سفر، تفریح و استراحت در فضایی متفاوت از زندگی روزمره هستند و این مساله می‌تواند فضای مناسبی را برای کارآفرینان و سرمایه‌گذاران فراهم کند تا با نگاهی دقیق‌تر به موضوع گردشگری داخلی، بتوانند زمینه‌ساز افزایش رونق کسب و کار برای کارآفرینان و سرمایه گذاران، اشتغال برای جوانان و رفاه برای مردم باشند.

ادامه مطلب

برای مبارزه با فساد چه باید کرد؟

2011-12-12T07:56:00.001+03:30

روزنامه دنیای اقتصاد در تاریخ21 آذر 1390 یکی از یادداشتهایی که مدتی پیش در این وبلاگ منتشر کرده بودم را در صفحه اندیشه اقتصاد منتشر کرده است. این یادداشت را به مناسبت انتشار مربوط به اخبار اختلاس بانکی نوشته بودم. . این پست را دوباره در اینجا منتشر میکنم.

برای مبارزه با فساد چه باید کرد؟

اگر به عنوان یک دانشجوی اقتصاد مورد سوال قرار گیرم که چه ساز و کارهای اقتصادی باید بکار بست تا اختلاس و فساد کمتر شود، با اعتماد به نفس خواهم گفت: خوشبختانه راه حل مشخص است، حرکت از «انحصار» به « رقابت» . اقتصاددانان ایرانی دائماً توصیه های خود را گوشزد کرده اند. برآیند این توصیه ها قطعاً ما را به سرمنزل مقصود خواهد رساند. همانگونه که بسیاری از کشورها با اجرای توصیه های مشابه در مسیر توسعه قرار گرفته اند. اقتصاددانان بارها گوشزد کرده اند که باید «رقابت» را جایگزین «انحصار » کرد . رقابت موتور محرکه افزایش بهره وری است.
چگونه بدانیم که در چنین مسیری قرار گرفته ایم؟ با چه شاخصی خود را بسنجیم؟ شاخص «آزادی اقتصادی» یکی از این شاخص هاست. «آزادی اقتصادی به مجموع حقوقی اطلاق می‌شود که انسان را محق می‌داند بتواند تسلط کامل بر کار و مالکیت خویش داشته باشد. در جامعه‌ای که اقتصادی آزاد دارد، افراد در کار و تولید و مصرف و سرمایه‌گذاری آزادی کامل دارند. این آزادی بايد از طریق دولت محافظت و مورد حمایت قرار گیرد. در جامعه‌ای که به اقتصاد آزاد التزام دارد، دولت اجازه خواهد داد که نیروی کار، سرمایه و کالاها آزادانه حرکت کرده و هیچ قید و‌بندی برای محدود کردن این آزادی ایجاد نخواهد کرد.» این شاخص ، کشورها را به پنج طبقه تقسیم‌ میکند. کشورهایی که دارای امتیاز 80 تا 100 هستند، کشورهای دارای اقتصاد آزاد ، امتیاز 70 تا 79 اقتصاد تقریبا آزاد، امتیاز 60 تا 69 دارای اقتصاد آزاد متوسط، 50 تا 59 کشورهایی با اقتصاد تقریبا غیر آزاد و کشورهایی که دارای امتیاز زیر 50 هستند، در طبقه کشورهای غیرآزاد طبقه‌بندی می‌شوند. ایران دارای امتیاز42 و طبیعی است که در دسته آخر قرار دارد.

اگر چه شاخص آزادی اقتصادی ایران در سالهای 2000 تا 2006 روندی صعودی را تجربه کرد و شاید می توانست به مرور شرایط متوسطی در کسب ازادی اقتصادی و رقابتی شدن را طی کند اما از سال 2006 به بعد روندی نزولی و قهقهرایی را طی کرده است. در میان حدود 180 کشور ارزیابی شده توسط موسسه هریتیج ، جایگاه آزادی اقتصادی درایران در سال 2010 رتبه 171 و دارای امتیازی نه تنها کمتر از متوسط جهانی که حتی امتیازی کمتر از متوسط منطقه بوده است.
اقتصاد آزاد یعنی اقتصاد رها از چنگال دولت. بزرگترین آفت اقتصاد ایران سیطره دولت بر اقتصاد است. (ذکر این نکته ضروری است که در متون اقتصادی هرگاه از دولت نام برده می‌شود، منظور مفهوم حاکمیت است و تلقی قوه مجریه از اصطلاح دولت نادرست است. بنابراين هرگاه که به موضوع اقتصاد دولتی اشاره می‌شود، بايد از کلمه دولت مفهوم کلی حاکمیت را برداشت کرد.)

بدون شک چنین اقتصادی فضا را برای اختلاس و ارتشا و فساد مهیا میکند. سیاستگذارن مجبورند برای دستیابی به اقتصاد سالم به گسترش آزادی اقتصادی و اقتصاد رقابتی مجدانه پایبند باشند.

در هر حال امیدواریم از اتفاقات پیدا و پنهان درس بگیریم و در سالهای آینده اقتصاد ایران را در جهت حرکت به سمت و سوی اقتصاد رقاتبی کوشاتر ببینیم.

در این رابطه: درباره آزادی اقتصادی

خودمان آستین بالا بزنیم

2011-11-21T05:24:00.002+03:30

یادداشتی که برای روزنامه دنیای اقتصاد نوشته ام امروز (دوشنبه 30 آیان 1390) در صفحه اندیشه اقتصاد در کنار مصاحبه آقای دکتر فرجادی منتشر شده است.

موضوع بیکاری یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اقتصاددانان و سیاست‌گذاران است و شاید به همین دلیل، این گروه از افراد مهم‌ترین علاقه‌مندان به مطالعه مباحث مربوط به اشتغال و بیکاری هستند.

اما گروه دیگری نیز هستند که هنگام ورق زدن روزنامه‌ها و نشریات اقتصادی با دیدن کلماتی همچون اشتغال و بیکاری برانگیخته می‌شوند. این گروه، سیل عظیمی از افراد جویای شغل هستند، شغلی که بتوانند زندگی خود را آبرومندانه طی کنند. یا کسانی که از وضعیت فعلی خود ناراضی و به دنبال ترمیم شرایط شغلی خود هستند یا شاید تحصیلکردگانی که جدیدا از دانشگاه جدا شده و خود را در انبوهی از افراد جویای کار، مستاصل و گرفتار می‌بینند. روی سخن این یادداشت، بیش از آنکه با اقتصاددانان و سیاست‌گذاران باشد، با گروه مذکور است.

ادامه مطلب

با گرانفروشان نجنگید. بی فایده است.

2011-11-14T04:11:00.003+03:30

مطلب ذیل را برای روزنامه دنیای اقتصاد نوشته ام. (منتشر شده در تاریخ 23 آبان 1390)

با بخشنامه نمی‌توان به جنگ گران‌فروشان رفت!
یک بحث ساده برای حمایت از آزادی و رقابت اقتصادی

مرتضی کاظمی*
چکیده
آیا در کشورهایی مانند مالزی، کانادا، آلمان، ترکیه و امثالهم، قیمت و کیفیت مناسب کالاهای مختلف به وسیله سازمان‌های عریض و طویل مبارزه با گران‌فروشی به دست آمده است یا از طریق طراحی فضای سالمی برای رقابت اقتصادی آزادانه؟

آیا اصلا در این کشورها سازمانی با عنوان سازمان نظارت بر قیمت‌ها یا مبارزه با گران‌فروشی و امثالهم وجود دارد؟ یا قیمت و کیفیت مناسب محصولات از طریق ایجاد فضایی برای رقابت منصفانه و آزادانه بنگاه‌های اقتصادی مختلف به دست آمده است؟
مقاله پیش‌رو می‌کوشد تا به بررسی نگاه موسوم به «اقتصاد آزاد» یا به عبارت دیگر «اقتصاد رقابتی» در حوزه حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان در زمینه دسترسی به کالاهایی با قیمت و کیفیت مناسب پرداخته و نقاط تمایز آن با دیدگاه کنترل دستوری و بخشنامه‌ای قیمت‌ها را بررسی کند.
مبارزه با گرانفروشی برای مردم ما مفهوم خاصی دارد. اولین و نزدیک‌ترین مفهومی که از این عبارت در ذهن بسیاری از ما مردم ایران نقش می‌بندد، به کنترل و نظارت سیستماتیک ارگان‌های دولتی و تشکل‌هایی خاص بر قیمت‌ها مربوط می‌شود. بر این اساس سازمان‌های دولتی یا مسوولان اصناف، تعیین‌کننده مقدار سود عرضه‌کنندگان کالاها و خدمات هستند و موظفند با نظارت کامل و دقیق، این سود را به نفع مصرف‌کننده کاهش دهند. سازمان‌های متصدی مبارزه با گرانفروشی موظفند گرانفروش را مجازات کنند. عموما مردم ایران نسبت به گرانفروش حسی منفی داشته و مجازات گرانفروش را به دلیل زیاده‌خواهی مجاز شمرده و این مجازات را اقدامی در حمایت از مصرف‌کننده می‌پندارند.
مرز مقدار سود و منافع حاصل از کسب و کار برای تشخیص گرانفروشی چگونه تعیین می‌شود؟ اجازه بفرمایید از زاویه‌ای متفاوت، سوال دیگری مطرح کنیم. مردم سایر کشورها چه ذهنیتی از گرانفروش و گرانفروشی دارند؟ آیا مردم مالزی، آمریکا، سوئد یا برزیل هم معتقدند گرانفروش باید توسط سازمان‌های مربوطه مجازات شود. آیا مردم این کشورها مفهوم مبارزه با گرانفروشی را می‌پذیرند؟ و اگر می‌پذیرند، آیا مفهومی که در ذهن آنان وجود دارد مشابه با مفهومی است که اکثریت مردم در کشور ما به آن باور دارند؟ از نظر شهروندان اقتصادهای توسعه‌یافته که عادت کرده‌اند دو جنس بسیار مشابه (و البته با دو برند تجاری متفاوت) را با تفاوت قیمتی فاحش شناسایی کنند، چه کسی گرانفروش است؟ آیا می‌توان با کسی که گرانتر می‌فروشد مبارزه کرد؟ برای مثال از نظر این مردم آیا می‌توان به یک رستوران گفت حق نداری غذاهایت را گران‌تر از رستوران مجاور بفروشی؟
ادامه مطلب

پرونده ای درباره رشد جمعیت

2011-11-02T05:49:00.003+03:30

روزنامه دنیای اقتصاد امروز (13 آبان 1390) پرونده ای در مورد رشد جمعیت منتشر کرده است. در این پرونده علاوه بر انتشار مقاله خوبی از دکتر حسین عباسی ، یکی از یادداشتهای منتشر شده در این وبلاگ منتشر شده است.

کتابی درباره تحصیل در مالزی

2011-10-28T18:33:00.000+03:30

نفیسه مطلق کتابی درباره تحصیل در مالزی نوشته و نسخه آنلاین آن را به صورت رایگان منتشر کرده است. افرادی که علاقه مند به ادامه تحصیل در مالزی هستند این کتاب را از این لینک دانلود کنند.

برای مبارزه با فساد چه باید کرد؟

2011-10-11T18:36:00.000+03:30

در این رابطه: درباره آزادی اقتصادی

معبد هندوها

2011-08-27T08:33:00.001+04:30

دیشب سر راه به یک معبد رفتیم. هندو ها مشغول عبادت بودند. صدایی در محیط معبد پخش میشد که در حال تکرار مداوم ذکری بود. ما اصلاً و اساساً معنایش را نمی فهمیدیم. معبد تمیز و مرتب و هنگام ورود باید بدون کفش وارد می شدیم. بارها این صحنه را دیده ام که هندو ها با معنویت خاصی در معبد عبادت میکنند.

روحانیون با صدای بلند در حال خواندن اذکار و دعاهایی هستند. اطراف مجسمه ها ( شما بخوانید بت ها) میوه هایی ( معمولاً موز ) چیده شده است. من هنوز نفهمیده ام که این میوه ها را برای خدایگان (بت ها) آورده اند یا برای روحانیون . گردن بند های از گل برای خدا هدیه می آورند. قبض هایی از باجه موجود در معبد می خرند و به روحانیون تحویل می دهند. شمع میخرند و در کنار خدایگان قرارمی دهند. روحانیون به صورت خاص برای افراد متقاضی دعاهایی می خوانند ، مقداری خاکستر به پیشانی آن فرد کشیده ، گل یا میوه ای را متبرک کرده و به شخص متقاضی برمیگردانند. موقعی که روحانی معبد در حال دعا خواندن است شخصی که از روحانی التماس دعا دارد دستهایش را به علامت دعا بلند کرده و در حال و هوای خودش است.

خلاصه در این همه حال و هوای معنوی بودیم که یک پدیده جالب دیدیم. یک نفر اتومبیل نو خریده بود. گذاشت جلوی در معبد. یکی از کاهنان معبد اتومبیل را گلباران کرد. دور و بر اتومبیل چرخید . کاری مثل اسفند دود کردن انجام داد . اتومبیل متبرک شد و رفتند. خاطره هایی مشابه از رفتارهای هموطنان در ایران یادم آمد . خلاصه بعد از دیدن این ماجرا یک دنیا فکر فلسفی کردیم و از حال و هوای احساس و عبادت به حال و هوای تعقل و تفکر و فلسفه و دین و مذهب و این قبیل چیزها سیران کردیم.

خلاصه جای شما خالی ،دیشب رفتیم معبد.

کارآفرین

2011-08-27T08:25:00.000+04:30

وقتی صحبت از کارآفرینی می شود خیلی ها فکر می کنند کارآفرین کسی است که معجزه میکند ، کارستان میکند و یا مثلاً آپولو هوا میکند. باورشان نمی شود که چه بسا با ایجاد یک ساندویچی بتوان کارآفرینی موفق بود. یا مثلاً بستنی فروشی که کارآفرین برتر محسوب می شود در ذهن این گروه عجیب به نظر می رسد. همین موضوع خیلی اوقات یکی از عوامل یاس و ناامیدی است.

دیده اید افردای را که بیشتر علاقه مندند کارهای بزرگ انجام بدهند تا فکرهای بزرگ داشته باشند ؟ باید به این افراد گوشزد کرد که چه بهتر که فکر بزرگ داشته باشید حتی اگر از کارهای کوچک شروع میکنید. این همان مفهوم چشم انداز است. چشم انداز باید بزرگ و چه بسا دست نایافتنی باشد . تصور کنید کسی را که به فکر ایجاد یک برند معتبر در ساندویچ فروشی است ولی برای شروع کار با اجاره یک مغازه کوچک شروع میکند. کارآفرینی همین است . الزاماً به دنبال آپولو هوا کردن نباید بود.

علی الظاهر تحصیلات و تحصیل کرده بودن نیز همچون بندی بر گردن برای محدود کردن و افزایش و یاس و ناامیدی در اینگونه آدم ها مزید بر علت است.

درباره افزایش جمعیت

2011-08-12T20:04:00.004+04:30

برخی از مسوولان کشور در سال‌های گذشته با جدیت از افزایش نرخ رشد جمعیت طرفداری کرده‌اند. این پدیده در شرایطی اتفاق می‌افتد که پیش از آن، بخش زیادی از مردم به صورت عمومی پذیرفته بودند که سیاست تنظیم خانواده و کنترل جمعیت کاملا صحیح و منطقی است. یکی از مدافعین افزایش رشد جمعیت در دفاع از این تفکر گفته است: «اینکه ما به بهانه بهداشت و آموزش از افزایش جمعیت جلوگیری کنیم، منطق دینی ندارد، زیرا در یک آیه شریفه قرآن به صراحت آمده است که فرزندانتان را به خاطر ترس از نداشتن روزی نکشید و ما، شما و آنها را روزی می‌دهیم. چرا نباید جمعیتی مانند ملت ایران گسترش پیدا نکند؟ زیرا هر کس که متولد می‌شود می‌تواند منشا خدمت و برکت باشد» [1] ظاهرا تشویق برای افزایش جمعیت با این دیدگاه حمایت می‌شود که این تشویق‌ها می‌تواند تاثیری مثبت بر انگیزه خانواده‌ها برای کمک به افزایش جمعیت داشته باشد، اما در مقابل شاید این سوال مطرح شود که آیا خانواده‌ها و مخصوصا زوج‌های امروزی راضی به داشتن بیش از دو فرزند خواهند شد؟
در این یادداشت قصدی بر مخالفت یا موافقت با تفکر طرفداری از افزایش جمعیت نیست و صرفا به ذکر نکات کلی ذیل بسنده می‌شود:

ارتباط رشد جمعیت با رشد اقتصادی
اقتصاددانان در دهه‌های گذشته بحث‌های فراوانی بر موضوع تاثیر جمعیت بر مولفه‌های اقتصادی مخصوصا رشد اقتصادی داشته‌اند. با مراجعه به ادبیات مربوطه می‌توان سه مرحله از گذار جمعیتی (Demographic transition) را در کشورهای جهان شناسایی کرد: اولین مرحله از گذار جمعیتی در کشورهای جهان با دو خصوصیت نرخ زاد و ولد بالا و همچنین نرخ مرگ‌و‌میر بالا شناسایی می‌شود. اگرچه هنوز برخی از کشورها در این مرحله هستند اما غالب کشورهای جهان این مرحله را سپری کرده‌اند. در دومین مرحله، به مدد افزایش سطح بهداشت و رفاه عمومی، شاهد کاهش نرخ مرگ‌و‌میر و استمرار نرخ زاد و ولد بالا هستیم. سرانجام در سومین مرحله، هر دو نرخ یعنی هم نرخ زاد و ولد و هم نرخ مرگ‌و‌میر کاهش یافته و در نتیجه نرخ رشد جمعیت به حدود صفر می‌رسد. بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته در این مرحله قرار دارند. کشورهایی که در چنین مرحله‌ای قرار می‌گیرند، ممکن است در صورت مواجهه با رشد منفی جمعیت، سیاست جمعیتی خود را بر تشویق خانواده‌ها به زاد و ولد بیشتر تنظیم کنند.
با توجه به مراحل فوق، سه رژیم در ادبیات مربوط به «جمعیت و رشد اقتصادی» شناسایی می‌شوند: اولین رژیم تحت نام «مالتوس» (Malthusian regime) طبقه‌بندی شده است. در این حالت رابطه رشد اقتصادی و اندازه جمعیت مثبت تلقی شده به نحوی که اندک تغییری در درآمد سرانه منجر به افزایش جمعیت خواهد شد. دومین رژیم جمعیتی تحت عنوان «پسا مالتوس»

(Post-Malthusian regime) شناسایی شده و در این حالت رابطه درآمد سرانه و جمعیت کماکان مثبت است. در سومین رژیم جمعیتی (Modern growth regime) یک رابطه منفی بین اندازه جمعیت و رشد اقتصادی برقرار می‌شود، به این معنا که در این حالت رشد اقتصادی بالا است و برعکس رشد جمعیت بسیار پایین است. بسیاری از کشورهای توسعه یافته در چنین مرحله‌ای قرار دارند [2].

تاثیر مهاجرت و مرگ‌و‌میر بر رشد جمعیت
فرمول ساده شده محاسبه نرخ رشد جمعیت در ذیل ارائه شده است.

ΔP =B + C –D
B= تعداد زاد و ولد
C= خالص تعداد مهاجران
D= تعداد مرگ‌و‌میر
ΔP= رشد جمعيت
ΔP/P = (B + C –D) /P
بر این اساس ، سه عامل بر افزایش نرخ رشد جمعیت اثر مثبت دارند: افزایش B، افزایش C و کاهش D؛ بنابراين چه بسا نرخ زاد و ولد در یک کشور افزایش نیابد، ولی به دلیل کاهش نرخ مرگ‌و‌میر، کاهش مهاجرت به خارج یا افزایش مهاجرت به داخل کشور، نرخ رشد جمعیت افزایش یابد. بنابراین برای مثال می‌توان با کاهش مرگ‌و‌میر (مثلا تلاش برای کاهش تصادفات و افزایش بهداشت عمومی) در جهت کمک به نرخ رشد جمعیت تلاش کرد. همچنین کاهش مهاجرت به خارج از کشور، قطعا یکی از عوامل افزایش نرخ رشد جمعیت خواهد بود.
پس می‌توان گفت افزایش جمعیت صرفا از طریق افزایش زاد و ولد محقق نمی‌شود و کاهش عواملی همچون نرخ مرگ‌و‌میر یا مهاجرت، باعث افزایش جمعیت می‌شود، اما نکته قابل‌توجه دیگری که شاید در مورد ایران بتوان مطرح نمود، این نکته است که ایران سال‌ها است از مرحله دوره گذار جمعیتی یعنی گذر از نرخ مرگ‌و‌میر بالا به نرخ مرگ‌و‌میر پایین گذشته است و بنابراين بهبود بهداشت و کاهش تلفات تصادفات، هر چند لازم، شاید سیاستی در راستای افزایش قابل‌توجه جمعیت محسوب نشود، اما در هر حال بی‌تاثیر در افزایش جمعیت نیست. البته این نکته در مورد بحث مهاجرت صادق نیست. گسترش مهاجرت ایرانیان به کشورهای دیگر، می‌تواند در آینده نه چندان دور بر میزان جمعیت کشور تاثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

تاثیر رشد جمعیت بر شاخص‌های مهم اقتصادی
در مقایسه کشورها معمولا از شاخص‌های سرانه استفاده می‌شود (مثلا درآمد سرانه یا مطالعه سرانه). همه می‌دانیم در محاسبه این سرانه‌ها، میزان جمعیت کشور در مخرج کسر قرار می‌گیرد؛ برای مثال در محاسبه تولید و درآمد سرانه یک کشور، کل درآمد ناخالص بر جمعیت کشور تقسیم می‌شود.
به این ترتیب مثلا در مورد درآمد سرانه (که حاصل تقسیم تولید ناخالص داخلی بر جمعیت یک کشور است)، در صورتی که سرعت افزایش جمعیت سریع‌تر از افزایش تولید ناخالص داخلی باشد، منجر به کاهش درآمد سرانه خواهد شد و طبیعتا کاهش درآمد سرانه به منزله کاهش رفاه اجتماعی تفسیر می‌شود؛ بنابراين اگر کشوری سیاست افزایش جمعیت را پیگیری می‌کند باید همزمان سیاست‌هایی را پیگیری کند که به افزایش صورت کسر (مثلا تولید ناخالص داخلی به منظور افزایش درآمد سرانه) منجر می‌شوند.

این یادداشت اصلاح شده است.
پاورقي:
[1]: آقای هاشمی ثمره، به نقل از «خبر آنلاین»:
http://www.khabaronline.ir/news-55101.aspx
[2]:
Faria JR, LeÃ³n-Ledesma MA, Sachsida A, Population and income: Is there a puzzle? Journal of Development Studies 2006;42; 909-917

دفاع از تز در دانشگاه یو پی ام

2011-08-10T18:02:00.004+04:30

در مقطع دکترا داغترین دغدغه یک دانشجو دفاع از رساله دکترا است . طی این مرحله در دانشگاههای مختلف متفاوت است. مقررات یو پی ام (University Putra Malaysia) این دغدغه را جدی تر می کند. براساس این مقررات علاوه بر دو داور داخلی باید یک داور خارجی (خارج از کشور مالزی) تز را داوری کند. این موضوع چندین ماه به دوره دانشجویی اضافه کرده و فارغ التحصیلی معمولاً چند ماه دیرتر محقق می شود. پس از اینکه دانشجو تز را کامل می کند و از طریق فرمی به اداره تحصیلات تکمیلی آمادگی خود برای دفاع را گزارش می دهد دانشکده موظف به تعیین هیات داوران می شود. داور خارجی معمولاً توسط سوپروایزر معرفی می شود. پس از تصویب دانشکده ، لیست داوران برای کمیته ای که فقط ماهی یک بار در اداره تحصیلات تکمیلی تشکیل جلسه می دهند ارجاع می دهند . داور خارجی باید شرایطی خاصی داشته باشد و بعضاً به دلیل عدم تایید ، پرونده مجدداً به دانشکده ارجاع می شود . خلاصه اینکه بعضی اوقات دانشجو ماهها معطل تعیین و تایید داور خارجی است. پیدا کردن داور نیز چندان کار ساده ای نیست. بعضی اوقات داور انتخاب شده توسط استاد راهنما ، مسوولیت داوری را نپذیرفته و باید به سراغ داور دیگری رفت. پس از اینکه هیات داوران تایید شد به شرط موافقت کمیته سه نفره سوپروایزری ، دانشجو مجاز است تز را به اداره تحصیلات تکمیلی تحویل دهد. مرحله بعدی ارائه نتیجه داوری به صورت کتبی توسط تک تک داوران است. متاسفانه معمولاً ارسال نتیجه داوری ماهها به طول می انجامد. برای یکی از دوستان ، داوری ژاپنی تعیین شده بود و اتفاقاً با ماجرای سونامی در ژاپن همزمان شد . هیچ خبری از داور مذکور نشد . حتی ایمیل ها را جواب نداد. در نتیجه مجدداً پروسه تعیین داور تکرار شد و باعث ماهها انتظار اضافی شد.
پس از اینکه هر سه داور نتیجه داوری را به صورت کتبی برای اداره تحصیلات تکمیلی (GSO) ارسال کردند اداره تحصیلات تکمیلی موظف به هماهنگی برای تعیین وقتی است که همه داوران فرصت داشته باشند برای جلسه حضوری دفاع (VIVA) حضور پیدا کنند. معمولاً این مرحله خیلی طولانی نمی شود ولی به صورت کلی رسیدن به این نقطه خیلی طاقت فرسا است.

ساده گویی ، هنر معلم است

2011-08-09T17:35:00.005+04:30

احتمالاً هر کسی کم و بیش با معلم ها ، نویسنده ها یا سخنران هایی سرو کار داشته است که مفاهیم را پیچیده سازی می کنند . هنر معلم ساده کردن مفاهیم پیچیده است ولی واقعیت این است که بعضی اوقات ما مفاهیم را آنقدر پیچیده تر ارائه می کنیم که مخاطب اطمینان حاصل کند طرفش خیلی با سواد است . با چند مثال بحث را ادامه می دهم . برای ما دانشجویان رشته اقتصاد مفاهیم اقتصاد سنجی معمولاً مساله آفرین و بعضاً شدیداً مبهم ست. معمولاً مقالات وقتی به قسمت متدولوژی می رسند با طرح اصطلاحات و مفاهیم خاصی خواننده مقاله را از اصل مطلب دور می کنند. (شاید اساتید اقتصاد سنجی نیز در چرخه مشابهی آموزش دیده اند و به همین دلیل با بیان پیچیده ای از مفاهیم ، دانشجویان را دچار سردرگمی میکنند). مثلاً استاد ما که انصافاً پروفسور لایق و باسوادی بود وقتی می خواست انتقاد لوکاس (Lucas critique) را ارائه کند هر چند که از بیان ساده ای استفاده میکرد اما کلمات و جملاتش را با رفتارها و مثالهایی ترکیب می کرد که دانشجویان به نتیجه می رسیدند فهمیدن این مفهوم کار بسیار پیچیده ای است. دکتر جعفر خیرخواهان ترجمه ای از توماس جفر منتشر کرده که می توان گفت مصداق ساده گویی مفاهیم اقتصاد سنجی است. توماس جفر انتقاد لوکاس را در جمله « گذشته ، آینده نیست» خلاصه کرده و این مفهوم را با استفاده از مثالهایی همه فهم کرده است. برای کسانی که با مفاهیم مربوط به رگرسیون مساله دارند پیشنهاد میکنم خواندن این مطلب را ازدست ندهند . ( + و +) مفهوم متغیر کنترل مفهوم بسیار ساده ای است و بسیاری اوقات ما بلد نیستیم این مفهوم را به صورت ساده توضیح دهیم. شاید بارها با این سوال مواجه شده باشیم که وقتی قرار است اثر یک متغیر را بر متغیر دیگری رگرس کنیم چرا در کنار متغیر اصلی (توضیحی ) از سایر متغیرهای توضیحی استفاده میکنیم . چرا به این متغیرها متغیر کنترل گفته می شود.مطلب مذکور را مطالعه کنید و از توضیح ساده متغیر کنترل لذت ببرید . با زبانی ساده و چند تا مثال می شود این مفهوم را برای همیشه جا انداخت ولی بعضی از اساتید این مفهوم ساده را چنان پیچیده میکنند که برای همیشه مشکل آفرین باقی بماند. خلاصه اینکه ساده کردن مفاهیم پیچیده ،هنر یک معلم است.

گذشته از این بحث ، معمولاً برای jترجمه کلمه outliers از اصطلاح "داده های پرت " استفاده می شود. آیا در متون فارسی عبارت دیگری مصطلح هست؟

با اجازه

2011-08-07T16:36:00.004+04:30

برادر عزیز

خواهر محترم

سلام علیکم

درود بر شما

خیلی ببخشید . احتراماً به استحضار می رساند اینکه یک نفری یک مقاله ای یاداشتی مطلبی بنویسد و شما بدون هماهنگی با نویسنده زحمت بکشید آن مطلب را به نام او یا به نام یک نفر دیگر در سایت ، ماهنامه ، روزنامه یا اینجور جاها منتشر بفرمایید کار درستی نیست. (مگر اینکه به منبع انتشار اشاره کنید. یعنی رفرنس بدهید)
حداقلش اینه که یک لینک برای خودش بفرستید . اینکه طرف بطور اتفاقی از طریق گوگل این موضوع را کشف کند همچین خیلی جالب نیست.

با سپاس و امتنان

مرتضی کاظمی

در این ارتباط : Plagiarism

امیدوار باشیم؟ مهاجرت کنیم؟

2011-08-06T18:29:00.001+04:30

در پست قبلی به یاس و ناامیدی در جامعه اشاره شد. در دو ماه گذشته (خرداد و تیرماه)در ایران و در مراودت با دوستان و هموطنان در حال مقایسه نگرش مردم با سه چهارسال پیش ( سالهای قبل مهاجرت) بودم . یکی از راحت ترین مثالهایی که به عنوان نشانه ای از یاس و ناامیدی می توان مطرح کرد گسترش این احساس است : باید از این کشور رفت. تقریباً همه یک توصیه مشترک ارائه می کردند: به ایران برنگرد. نکته جالب توجه این است که غالب این توصیه کنندگان هیچگاه از مرزهای ایران خارج نشده اند یا اگر مسافرتی داشته اند صرفاً چند روزی را به منظور سیاحت یا زیارت در هتلی مطبوع به استراحتی گذرانده اند. بسیاری از افرادی که توصیه میکنند هر کس می تواند باید از ایران برود نه شناخت تجربی ازدنیای نا شناخته خارج از ایران دارند و نه قصد جدی برای مهاجرت . اما با احساسی آتشین به کسانی که از ایران مهاجرت کرده اند توصیه میکنند برنگرد. این شور و اشتیاق به ناکجاآباد و این همه توصیه و سفارش و یا تلاش برای نبودن در ایران از کجا ناشی می شود ؟
وقتی قرار بود مهاجرت کنم بسیاری توصیه می کردند بعد از پایان تحصیلات به کشور خودت برگرد و در کشور خودت خدمت کن . امسال هیچ کس حتی یک نفر چنین توصیه ای نکرد. در طی دو ماه اقامت در ایران افرادی مختلفی در مورد علاقه مندی به مهاجرت از ایران صحبت و یا حتی مشورت کردند. بسیاری از این افراد علاقه مندی خود را در با این توصیه که هر کس رفته نباید برگردد مزین می کردند. چرا؟
حدس می زنم طی این دو ماه بارها با این سوال مواجه شدم که آیا قصد برگشت به ایران دارم؟ همه پرسش کنندگان دوستان صمیمی یا اقوام و یا افراد نزدیک نبودند. بعضی از پرسش کنندگان رهگذرانی بودند که از دور اندک آشنایی داشتند با این حال علاقه مند بودند این سوال را بپرسند. عموماً در پاسخ به این سوال جواب این بود که هنوز تصمیم نگرفته ام . در جواب چند نفر از دوستان اظهار تمایل خود برای برگشت به ایران را اعلام کردم. هیچ کس استقبال نکرد. همه بالاتفاق توصیه میکردند برگشت کار درستی نیست. یکی از دوستان که دارای تحصیلات عالی (درحد دکترا) است و شرایط اجتماعی و شغلی بسیار خوبی دارد علاوه بر ارائه همان توصیه مشترک پرسید چرا قصد برگشت داری؟ گفتم خیلی عجیب است. همه از کسی که قصد برگشت به کشور خودش را دارد استدلال می خواهند . اگر کسی قصد داشته باشد کشورش را ترک کند باید استدلال داشته باشد اما موقعیت برعکس شده همه از کسی که قصد برگشت به کشور خودش را دارد استدلال محکم مطالبه میکنند. چرا؟
شاید به این دلیل که یاس و نا امیدی روندی افزایشی داشته است.

یاس و نا امیدی آفتی بزرگ است. اگر مهاجرت بتواند خود منبعی برای امید و امیدواری باشد مطلوب است. اما اگر مهاجرت خود منبعی برای گسترش یاس و ناامیدی باشد بعید می دانم مشکلی از مشکلات ما حل کند. چاره ای به جز امیدواری نیست. همه باید امیدوار باشیم. مخالف و موافق باید امیدوار باشند. برآیند این امیدواری تلاشی است مثبت برای سازندگی و توسعه . اگر کسی فکر می کند نظام سیاسی کنونی تنها را حل توسعه ایران است باید امیدوار باشد و در مقابل اگر کسی دیدگاهی متفاوت از این دیدگاه دارد او نیز باید امیدوار باشد. هر دو دیدگاه باید با امیدواری تلاش کنند. اگر کسی تصور میکند هیچ راه حلی وجود ندارد حداقل این است که به خودسازی امیدوار باشد . اگر کسی شغل مناسبی ندارد باید همه تلاشش را برای تحولی مثبت خرج کند. اگر کسی بیکار است و جویای شغلی مناسب باید با گسترش مهارتهای خود در تلاش ایجاد موقعیتی شایسته تلاش کند . خلاصه هر کسی با هر تفکری و با هر خصوصیاتی باید امیدوار باشد . باید امیدوار بود.

باید امیدوار بود ، در هر شرایطی.

2011-08-02T22:09:00.003+04:30

دو ماه گذشته یادداشتی در اینجا ننوشته ام. شاید علت اصلی مسافرت به ایران بود . در تمام روزهای دو ماه اقامتم در ایران ،کم و بیش بهانه هایی برای نوشتن پیدا می شد ولی لجبازی می کردم و سراغ لپ تاپ نمی رفتم.

****

در سه سال گذشته دو مرتبه به ایران سفر کرده ام و در هر دو مرتبه تغییرات قابل توجهی در جامعه دیده ام. شاید بتوان جامعه ایران را به دو بخش عمده تقسیم کرد. گروه اول گروهی کاملاً راکد هستند و گروه دوم گروهی پویا ودر حال تغییر. همیشه به این فکر می کنم که آینده کشور ما تحت تاثیر کدام گروه قرار خواهد گرفت. کدام گروه شرایط فرهنگی ، سیاسی و اجتماعی ما را متاثر خواهد کرد. گروه اول یا گروه دوم؟
به عنوان کسی که در سه سال گذشته مدت کوتاهی را در ایران اقامت داشته فکر میکنم طی دو سه سال گذشته ، گروه دوم به شدت در حال تغییر و تحول بوده اند . این تغییر و تحول مثل روز روشن است. علی الظاهر بسیاری از سوالات در ذهن گروه دوم پاسخ هایی قطعی یافته اند . گروه دوم سوالاتی داشتند و سالها با شک و شبهه به پاسخ های مرسوم می نگریستند ولی به نظر می رسد بسیاری از این سوالات برای گروه دوم حل شده است . سمت خاصی را نشانه نگرفته ام. در این گروه چه بسا افراد دیدگاههای متفاوت یا متضادی داشته باشند . برای مثال در مورد بسیاری از پاسخ های مذهبی در سالهای گذشته بسیاری به نتیجه ای رسیده اند. اعم از اینکه این نتیجه تایید باشد یا رد. به نظر می رسد برای گروه دوم شک و شبهه ها کمتر شده است. البته ناگفته نماند که سطح و نوع سوالات و شک وشبهه ها تغییر میکنند ولی در هر حال برای گروه دوم بسیاری از پرسش های قدیمی و مزمن پاسخ های خود را یافته اند.

بسته به اینکه با کدام یک از این دو گروه بیشتر سرو کار داشته باشیم جمعیت همان گروه را بیشتر تصور میکنیم ولی واقعیت این است که نمی دانیم کفه برای کدام یک از این دو گروه سنگین تر است. واقعیتی که در سفر اخیر مشاهده کردم این است که چه حجم گروه دوم کوچکتر باشد چه بزرگتر، گروه دوم بسیار فعال و پرانرژی است . اما ...... اما آفتی بسیار بزرگ جامعه ومخصوصاً گروه دوم را تهدید می کند. آفت یاس و نا امیدی . هدف از نوشتن این یادداشت گسترش این آفت نیست . مقصود گفتن این جمله است که همه باید امیدوار باشند . در هر شرایطی باید امیدوار بود.

سعی می کنم در یادداشت بعدی بیشتر به این موضوع بپردازم.

آدرس جدید وبلاگ مرغ سحر

2011-05-19T20:05:00.002+04:30

مدتی است Blogspot فیلتر شده است. در نتیجه این وبلاگ نیز مشمول این بلیه شده است ( البته در داخل مرزهای ایران).

لذا از این به بعد برای دسترسی به وبلاگ مرغ سحر (وبلاگ شخصی مرتضی کاظمی) علاوه بر آدرس قبلی می توان به آدرس ذیل نیز متوسل شد:

http://www.mortezakazemi.com/

عزت زیاد

اعلام قطعی برق (در مالزی)

2011-05-19T19:53:00.004+04:30

دیروز سه چهار ساعت برق منزل قطع بود . اداره برق یک هفته قبل نامه ای در صندوق پستی انداخته و اعلام کرده بود در فلان روز و فلان ساعت به منظور انجام اقدامات فنی ، برق مجتمع مسکونی قطع خواهد شد . علاوه بر این به منظور سهولت ارتباط ساکنین ، ذیل نامه چند شماره موبایل از مسوولین مربوطه نوشته شده بود.

اگر کسی چند سال کارمندی اداره برق در یکی از شهرستانهای ایران را تجربه کرده باشد می داند که مدیریت چنین اقدامی (حداقل برای شرکت های توزیع برق در ایران ) کار پیچیده ای است .

ادغام میکنیم

2011-05-07T15:09:00.007+04:30

در خبرها آمده است که وزارت نیرو و وزارت نفت ادغام خواهند شد . من هر چه فکر کردم منطق این اقدام را درست متوجه نشدم . یعنی اینطوری دولت کوچکتر شده و راحتتر می تواند وظایف حاکمیتی خود را انجام دهد؟ اگر اینطور است بهتر است ادغام وزارت ها را با جدیت تمام پیگیری کرد . اگر مراد از ادغام وزارتخانه ها فقط کاهش تعداد باشد می توان به شیوه قرعه کشی نیز متوسل شد . قرعه کشی می کنیم و وزارتخانه ها را دو تا دو تا ادغام کنیم . ادغام وزارت نیرو و وزارت نفت چندان تفاوتی با ادغام وزارت امور خارجه و وزارت نیرو و یا هر وزارت دیگری ندارد . در این حالت یکی از دو وزیر در مسند وزارت باقی می ماند و وزیر دیگر معاون وزیر خواهد شد . اسم وزارتخانه جدید می شود وزارت امورخارجه و نیرو و وزیر نیروی سابق را به معاونت امور نیرو در وزارت امورخارجه و نیرو منصوب می کنیم . وزارت کشور را نیز می توان با هر وزارت دیگری به قید قرعه ادغام کرد . اگر قرعه به نام وزات جهاد کشاورزی افتاد اسم وزارت جدید می شود وزارت جهاد کشاورزی و امور کشور . این وزارت خانه دو معاون وزیر خواهد داشت که مسوولیت وزارت خانه های سابق را برعهده می گیرند . بقیه وزارتخانه ها نیز به همین صورت .

به همین سادگی

اضافات: این یادداشت طنزگونه را به محض رویت خبر نوشتم . مطمئن بودم که ادغام وزارت نفت و نیرو خبری است داغتر از حذف سازمان مدیریت (رحمه الله علیها) .
در این رابطه می توان به لینک های ذیل اشاره کرد :
نفت و نيرو، ادغام يا تخريب
توسعه صنعت نفت و سایه سنگین ادغام

نرخ برابری ارز و احساس ضعف

2011-05-04T20:30:00.003+04:30

امروز با یکی از اساتید دانشکده (Dr Wan) درباره یکی از دغدغه های دانشجویان خارجی( در دانشگاهای مالزی ) صحبت کردم . تقویت ارز مالزی (رینگت ) نقل مشترک دانشجویان خارجی و مخصوصاٌ دانشجویان ایرانی است . در سال 1997 و قبل از بحران مالی شرق آسیا نرخ برابری رینگت و دلار2.5 بوده است . دوران طلایی رینگت پس از بروز بحران پایان یافت . در اوائل سال 2001 نرخ برابری به 2.8 رسید و روند نرخ تبدیل آرام آرام به نفع تقویت رینگت حرکت کرد . سه سال پیش نرخ برابری 3.5 بود و ایرانی های داخل مالزی با رضایت نسبی در مالزی ریال خود را به رینگت تیدیل می کردند . اما این رضایت مسیری کاهنده را طی می کند . نرخ برابری دلار و رینگت به 2.9 رسیده است . هر دلار معادل 2.9 رینگت ارزش دارد . در واقع در مالزی دلار ارزان تر شده است . دکتر وان با اطمینان می گفت این مسیر با سرعت ادامه پیدا می کند . مردم مالزی به تقویت رینگت می بالند . شاید به این فکر میکنند که مانند 15 سال پیش خواهند توانست با فقط 2.5 رینگت بهای یک دلار آمریکا را پرداخته و با پاسپورتی که بدون ویزا امکان مسافرت به 151 کشور جهان را دارد سفرهای جذابتری را تجربه کنند .اقتصاد مالزی روز به روز قدرت بیشتری پیدا می کند . تقویت صادرات ، جذب سرمایه های خارجی ، موفقیت مالزی در جذب میلیونها (حدود 25 میلیون ) توریسم و کسب رتبه نهم در آمار جذب توریست ، احتمال تقویت رینگت را افزایش می دهد .

آماری در دست نداریم که چه تعداد از دانشجویان ایرانی از دانشگاهها یا دولت مالزی کمک هزینه تحصیلی دریافت می کنند . به نظر می رسد اکثریت دانشجویان ایرانی از منابع مالی داخل ایران تغذیه می شوند . بعضی از این دانشجویان از دانشگاه آزاد ، وزارت علوم و سازمان های دیگر کمک هزینه دریافت می کنند وهزاران دانشجو که عمدتاً دانشجوی کارشناسی یا کارشناسی ارشد هستند از طریق خانواده ها و از داخل ایران تامین میشوند .

در دو سال گذشته ارز ایران تضعیف شده است . پیش بینی نرخ ارز غیر ممکن است اما اگر سیاستگذاران کشور به نتیجه برسند برای حمایت از تولید داخلی و افزایش صادرات چاره ای به جز تضعیف ارز داخلی نیست ریال ایران به شدت تضعیف و دلار در ایران گرانتر خواهد شد . اگر پیش بینی دکتر وان درست از آب درآید همزمان دلار در مالزی ارزان تر می شود .
خلاصه اینکه در ایران دلار گرانتر شده و در مالزی دلار ارزانتر شده است . دو سال پیش هر رینگت مالزی با 270 تومان خریداری می شد و این روزها (اردیبهشت 1390) هر رینگت مالزی به قیمت 400 تومان خریداری می شود . یعنی اگر یک خانواده سه نفره ایرانی دو سال پیش با ماهی یک ملیون تومان زندگی خود را در مالزی اداره میکردند الان باید حداقل ماهیانه یک ملیون و چهارصد هزار تومان خرج کنند تا همان کیفبت قبلی را حفظ کنند .

در حین صحبت ، دکتر وان درباره واحد ارز ایران سوال کرد . حدس زدم که سوال بعدی در مورد نرخ برابری دلار و ریال ایران خواهد بود . قبل از اینکه بپرسد سریع گفتم قرار است چهار صفر از ارز ایران حذف شده و واحد پول ملی تغییر کند . در سالهای گذشته هر گاه یک غیر ایرانی درباره نرخ برابری دلار و ریال ایران سوال کرده طفره رفته ام . احساس ضعف می کنم . مطمئنم که وقتی بگویم هر دلار معادل 11000 ریال ایران است پوزخند خواهد زد . احساس خیلی بدی پیدا میکنم . مقایسه کنید نرخ برابری رینگت مالزی و دلار 2.9 است و نرخ برابری ریال ایران و دلار بیش از 11000 است .

آیا آینده کشور توسط دانش آموختگان دانشگاهی دگرگون خواهد شد؟

2011-04-29T17:20:00.002+04:30

این خبر ، جدا از اینکه خبر بسیار مهمی است ولی از نقطه نظرات مختلف و با دیدگاههای مختلف تجزیه و تحلیل می شود . هر کسی درباره اش اظهار نظری خواهد داشت و خلاصه اینکه « هر کسی از ظن خود ...»

جمعيت دانشجويي كشور سه ميليون و 800 هزار نفر است

شاید اولین جرقه در ذهن مخاطب این خبر ، توجه به موضوع بیکاری است . این همه دانشجو پس از فارغ التحصیلی چه شغلی خواهند داشت. اتفاقاً مديركل برنامه ريزي وزارت علوم نیز به هنگام ارائه این خبر تاکید ویژه ای بر موضوع بیکاری داشته و گفته « تنها 86 درصد از فارغ التحصيلان در رشته كشاورزي در زمينه تخصصي خود مشغول به كار مي شوند. ... بقيه دانشجويان فارغ التحصيل بدون هماهنگي شغل با رشته شان به كار مشغول و يا بيكار هستند. »

چه باید کرد؟

احتمالاً قبل از هر چیز باید به این موضوع پرداخته شود که چرا تقاضا برای آموزش عالی اینقدر زیاد است ؟ به چه دلیل نهصد هزار نفر داوطلب دوره كارشناسي ارشد هستند و چرا ظرفيت آموزش عالي 64 هزار نفر بيشتر نيست. چرا 127 هزار نفر داوطلب شركت در دوره دکترا هستند و به چه دلیل ظرفيت پذيرش دانشجو از شش هزار نفر بيشتر نیست. در کشورهایی که شرایط اقتصادی رو به رشد و مناسبی دارند این همه علاقه مند به تحصیلات مشاهده می شود؟

سه ملیون و هشتصد هزار نفر را به جمعیت فارغ التحصیلان جوانی که در سالهای گذشته فارغ التحصیل شده اند اضافه کنید . میلیونها جوان تحصیلکرده ... آیا خواهند توانست آینده کشور را دگرگون کنند؟ این جمعیت به بدنه طبقه متوسط افزوده خواهند شد؟ تاثیر این حمعیت بر توسعه سیاسی کشور چگونه خواهد بود ؟ وضعیت دانشگاههای کشور و روند تاثیر گذاری دانشگاهها بر توسعه چگونه خواهد بود؟ این جمعیت انبوه و موثر چه رویکردی نسیت به موضوع دین و اعتقادات مذهبی خواهند داشت؟

و ... آیا تمایل به تحصیلات و علی الخصوص تحصیلات تکمیلی در سالهای آینده با روندی افزایشی ادامه خواهد یافت؟

سرمایه گذاری مستقیم خارجی - ایران و مالزی

2011-03-31T08:15:00.021+04:30

سرمایه گذاری خارجی را به دو نوع تقسیم می کنند .

سرمایه گذاری پرتفلیو* و سرمایه گذاری مستقیم خارجی** (FDI) . سرمایه گذاری پرتفلیو به سرمایه گذاری در بازار سهام و یا اوراق قرضه در کشوری غیر از کشور مبدا اطلاق می شود . در مقابل ، سرمایه گذاری مستقیم خارجی به نوعی از سرمایه گذاری اطلاق می شود که سرمایه گذار در مدیریت ، سرمایه گذاری مشترک و انتقال تکنولوژی به کشور مقصد دخیل است . در تعریف جدیدی که توسط OECD مطرح شده است ، سرمایه گذاری بیش از ده درصد در یک شرکت خارجی می تواند به عنوان FDI تعریف شود .

این مقدمه را عرض کردم که نمودار سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران را ارائه کنم .

سرمایه گذاری مستقیم خارجی - ایران (درصد نسبت به تولید ناخالص داخلی )

منبع : World Development Indicator - 2010

همانگونه که در نمودار فوق ملاحظه می شود فقط در سالهای 2000 تا 2005 یعنی 1380 تا 1384 سطح سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران به بیش از یک درصد نسبت به GDP رسیده است . در بیشتر سالها این عدد حتی از یک درصد هم کمتر بوده است . برای مقایسه بهتر است نمودار FDI برای کشوری دیگر نیز ارائه شود . وضعیت FDI در مالزی در نمودار ذیل مشاهده می شود. میزان سرمایه گذاری مستقیم خارجی (درصد نسبت به GDP) چندین برابر نسبت به ایران و تا 9 درصد رسیده است .

سرمایه گذاری مستقیم خارجی - مالزی (درصد نسبت به تولید ناخالص داخلی )

منبع : World Development Indicator - 2010

هر چند که بحران 1997 تاثیر بسزایی بر شرایط اقتصادی مالزی داشت ولی به هر جهت اثر سرمایه گذاری مستقیم خارجی بر توسعه اقتصادی مالزی کاملاً مشهود است . اگر سفری یکی دوهفته ای به مالزی داشته باشید به راحتی این موضوع را با چشمان غیر مسلح خواهید دید .

* Foreign portfolio investment

** Foreign Direct Investment

جانبداران رقابت و طرفداران حمایت

2011-03-09T18:29:00.004+03:30

دکتر غنی نژاد در یادداشتی به این نکته اشاره کرده است که : « فعالان بخش خصوصی، هنگامی که خارج از بازار هستند، بر طبل جانبداری از رقابت می‌کوبند اما وقتی وارد صحنه رقابت می‌شوند به صف طرفداران «حمایت» می‌پیوندند.»

کسانی که مطالب اقتصادی روزنامه ها را دنبال می کنند به راحتی می توانند از این نمونه ها پیدا کنند . مقاله ها و سرمقاله های متعددی که وقتی سیاستی به تولید کنندگان آسیب می رساند فریاد حمایت از اقتصاد آزاد بلند می کنند ولی همزمان توصیه هایی اقتصاد آزاد را به کلی فراموش کرده و به صف طرفداران «حمایت» می‌پیوندند. چند ماه پیش در یادداشتی به یکی از مثالهایی که می توان در این مورد مطرح کرد اشاره کردم .( این یادداشت را موفق نشدم در روزنامه ای منتشر کنم و صرفاً در وبلاگ اتشار یافت) . بد نیست دوستان وبلاگ نویس که اندیشه های اقتصاد آزاد را ترویج میکنند این نمونه ها را بیشتر از پیش مطرح کنند و در زمره کسانی قرار نگیرند که حمایت از اقتصاد آزاد را یکطرفه دنبال می کنند .

اوقات فراغت

2011-02-27T12:16:00.003+03:30

اوقات فراغت (Leisure) وقت آزادی است که صرف فعالیتهایی غیر از کار و کسب وشغل می شود .
چند وقت پیش یکی از دوستان ( که مهندس است و در صنعت و البته بخش خصوصی مشغول کار است ) می گفت یکی از معایب ما ایرانی ها کم کاری است . خلاصه اینکه با اشاره به الگوهایی از همکارانش معتقد بود باید بیشتر کار کرد و وقت زیادی را در محل کار گذراند . منظور او بهره وری نبود . اشاره او به ساعات کار و تعداد روزهای کار بود . به نمودار فوق نگاه کنید . این نمودار سرانه ساعات کار سالیانه را برای کشورهای توسعه یافته (OECD) نشان می دهد. آیا در این کشورها ماجرا برعکس آنچه که دوست من می گفت نبوده است ؟ این کشورها در طول زمان هر چه که توسعه یافتگی و رشد اقتصادی بیشتری را تجربه کردند از ساعات کار کاسته و بر ساعات فراغت افزوده اند . نمودار ذیل نیز همین شرایط را برای مجموعه ای از کشورها برای سالهای 1870 تا 1980 توصیف می کند .

منحنی لافر

2011-02-26T05:53:00.005+03:30

در سرمقاله مورخ هفتم اسفند 89 روزنامه دنیای اقتصاد، سرمقاله نویس محترم پس از اشاره به منحنی لافر توصیه هایی ارائه کرده است . موضوع این پست صحت یا سقم این توصیه ها نیست . چیزی که توجه من را جلب کرد توضیح ناقص و گمراه کننده منحنی لافر است . کافی است که عبارت Laffer curve را در گوگل تایپ کنید . سریعاً با شکل ذیل مواجه می شوید .

منحنی فوق یک نمودار غیرخطی و دارای دو قسمت نزولی و صعودی است . سرمقاله نویس مذکور فقط به بخشی از نمودار که با متن سرمقاله سنخیت داشته اشاره کرده است . مهمترین پدیده ای که باعث شهرت این منحنی شده همین غیرخطی بودن آن است . همانگونه که از ظاهر این نمودار پر واضح است افزایش مالیات تا نقطه خاصی باعث افزایش میزان درآمد دولت می شود ولی بعد از آن نقطه ، اثر افزایش مالیات باعث کاهش درآمد دولت خواهد شد . در این نمودار ، مهم یافتن نقطه بهینه است.

آنچه از آن سرمقاله برداشت می شود این است که افزایش مالیات همیشه اثر منفی بر افزایش درآمد دولت داشته و در نتیجه مالیات باید کاهش یابد . شاید مطلب مذکور صحیح باشد ولی وقتی قرار است برای توضیح چنین مدعایی از یک نظریه علمی به عنوان شاهد استفاده شود باید آن نظریه علمی کامل و صحیح ارائه شود .

احتمالاً فردا یک نفر سرمقاله دیگری بنویسد و از همین منحنی لافر نتیجه کاملاً متضاد با مقصود آن سرمقاله ارائه می کند .

Plagiarism

2011-02-17T19:47:00.003+03:30

یکی دو روز پیش یک دانشجوی رشته روزنامه نگاری تماس گرفت و گفت برای پروژه کارشناسی ارشدش باید با چند وبلاگ نویس مصاحبه کند . اشاره ای به موضوع پروژه کرد و من علاقه مند شدم حرفهایش را بشنوم. موضوع پژوهش این دانشجو «اخلاق حرفه ای در وبلاگ نویسی » است و در حین صحبت دائما از کلمه Ethic استفاده می کرد . می گفت در دنیا استانداردهایی به عنوان «اخلاق حرفه ای در وبلاگ نویسی » مطرح شده است . از او خواهش کردم چند موردش را اشاره کند . یکی از مواردی که اتفاقاً خیلی تاکید میکرد plagiarism بود. ویکی پدیا plagiarism را اینگونه تعرف کرده است :

انتحال یا دستبرد فکری یا ایده‌دُزدی به معنی «تخصیص دادن خلاقیت ادبی یا پژوهشی دیگری یا بخشی از آن یا متن ناشی از آن به خود، گویی که خود شخص آن را خلق کرده است.» دستبرد فکری ممکن است بدون رضایت صاحب اصلی اثر و یا با رضایت وی انجام شود. دستبرد فکری اگر در حوزه ادبیات باشد دزدی ادبی، اگر در حوزه هنر باشد سرقت هنری و اگر در حوزه پژوهش‌های دانشگاهی انجام شود سرقت علمی نامیده می‌شود. به زبان ساده دستبرد علمی یا ادبی یعنی رونویسی کارها یا ایده‌های دیگران و انتساب آنها به خود.

مثلا همین عکسی که من اینجا گذاشته ام می تواند یکی از مصادیق Plagiarism باشد .

مشغول صحبت که بودیم یک از نوشته هایم ( که در روزنامه دنیای اقتصاد نیز منتشر شده است ) را در گوگل جستجو کردیم . این مقاله در چندین سایت و وبلاگ بازنشر شده بود و جالب این بود که بعضی از این وبلاگ ها هیچ اشاره ای به منبع نکرده بودند به نحوی که خواننده وبلاگ برداشت خواهد کرد این مقاله توسط نویسنده وبلاگ مورد نظر نوشته شده است . ( مثلاً این و این و اییییییییییییییییییین و .....)

این دوست دانشجوی روزنامه نگاری معتقد بود دلیل اصلی این اتفاق مخصوصاً در ایران این است که خیلی از وبلاگ نویسان یا مدیران سایت ها اساساً با چنین موضوعی آشنا نیستند و تصور نمی کنند که چنین کاری دزدی است .

بحث plagiarism در مجامع آکادمیک و مخصوصاً در جوامع توسعه یافته خیلی جدی تر است . در سالهای گذشته نرم افزارهای قدرتمندی ایجاد شده اند که تشخیص plagiarism را به راحتی و با دقت زیاد انجام می دهند . بسیاری از دانشگاههای دنیا دانشجویان تحصیلات تکمیلی را موظف میکنند قبل از تحویل رساله دکتری یا کارشناسی ارشد ، متن را از طریق این نرم افزارها کنترل کنند . در دانشگاه ما (UPM) هر دانشجویی موظف است این کار را انجام داده و گزارش به صورت آنلاین برای استاد راهنما مشهود است . بعضی اساتید قبل از ارائه گزارش گرفته شده از نرم افزار plagiarism checker متن را از دانشجو تحویل نمیگیرند .
امکان اجرای چنین کنترلی در دانشگاههای ایران تا موقعی که رساله ها به زبان فارسی نوشته می شود غیر ممکن است هر چند که شاید بتوان حداقل در سطح ملی و یا به عبارتی در سطح زبان فارسی این کار را انجام داد . البته خیلی بعید به نظر می رسد .

بازار نان - بازار پُفَک

2011-02-10T15:00:00.000+03:30

بازار نان را درنظر بگیرید . منظورم بازار نان در ایران است . دولت همه گندم ها را از کشاورزان خریداری می کند ، عرضه آرد به نانوایی ها منحصراً توسط دولت مدیریت می شود ، دولت تعیین کننده قیمت است و تقریباً رقابتی در کار نیست .

قرار است که این ماجرا به زودی تغییر کند . در آینده بسیاری از نانوایی ها تعطیل خواهند شد . به جای نانوایی های کوچکی که در هر کوچه و محله ای فعال هستند قرار است کارخانه های تولید نان در شهرک های صنعتی فعال شده و نان تولید شده توسط این کارخانه ها همه جا توزیع شود. چه بسا که بسیاری از نانوایی ها به فروشنده نان تبدیل شده یا مجبور شوند تغییر کاربری دهند . این اقدامات مقدمه ای است تا بازار نان از انحصاری و دولتی بودن به رقابتی تغییر وضعیت دهد . منظور از غیر رقابتی بودن و انحصاری بودن تعیین قیمت به صورت متمرکز و توسط دولت است . متاسفانه قیمت نان در یک بازار رقابتی تعیین نمی شود .

مدیریت چنین اقدامی خیلی پیچیده است؟ نه بعید میدانم کار پیچیده ای باشد . دولت همت کند به سرعت سفره این کار را جمع خواهد کرد .سالهای سال است رقابتی شدن بازار نان همچون بازار کبریت و ماست و کشمش و صدها کالای دیگر در بسیاری از کشورهای دنیا تجربه گردیده است . در اغلب کشورها صحبت از رقابتی شدن بازار نان اساساً موضوعیتی ندارد . خلاصه کلام اینکه رقابتی کردن بازار نان بسیار ساده است . دنیا اساساً یا چنین چالشی رویرو نیست و رقابتی بودن بازار نان موضوعی است مثل رقابتی بودن بازار پفک .

شما مخالفید که بازار نان رقابتی شود مشابه بازار پُفَک؟؟؟

رابطه ای بلند مدت

2011-02-06T09:07:00.000+03:30

پیشرفت مهارت وبلاگ نویس در وبلاگ نویسی ( مخصوصاً برای وبلاگ های تخصصی) و کیفیت مطالب وبلاگ در بلند مدت (Long Run ) یک رابطه مثبت دارند .

دموکراسی و رشد اقتصادی

2011-02-03T15:38:00.005+03:30

رابرت بَرو اقتصاددان برجسته آمریکایی در سال 1996 در مقاله ای با عنوان « دموکراسی و رشد » با استفاده از اطلاعات 100 کشور در طی سالهای 1990-1960 یک منحنی غیر خطی را برای ارتباط دموکراسی و رشد اقتصادی پیشنهاد کرده است . او در مقدمه این مقاله به سه کشور اشاره کرده که «آزادی اقتصادی » را بسط داده اند ولی دارای حکومتی دیکتاتوری هستند . بَرو علاوه بر دیکتاتوری پینوشه در شیلی و فوجی موری در پرو به دیکتاتوری شاه در ایران اشاره کرده و دقیقاً از عبارت the Shah's government in Iran استفاده کرده است .

برو در این مقاله به اندیشه های فریدمن نیز اشاره می کند . فریدمن در کتاب کاپیتالیسم و آزادی (1962) گفته است عوامل آزادی اقتصادی و آزادی سیاسی در کنار هم باعث رشد اقتصادی خواهند شد. همچنین فریدمن در سخنرانی در دانشگاه ملی شیلی در دوران دیکتاتوری پینوشه گفته بود : «برای حفظ آزادی باید بازارهای آزاد داشت و بازارهای آزاد بهتر عمل خواهند کرد اگر آزادی سیاسی داشته باشیم.»

برو با اشاره به برخی از مطالعات که نشان داده بودند دموکراسی در برخی از کشورها اثری منفی بر رشد اقتصادی داشته است با ارائه یک منحنی غیرخطی مطرح می کند که نمی توان رابطه رشد اقتصادی و دموکراسی را در یک رابطه خطی تحلیل کرد و نقطه ضعف مطالعاتی که یک رابطه منفی بین دموکراسی و رشد را پیشنهاد میکنند لحاظ نمودن رابطه ای خطی است . بر این اساس رشد دموکراسی در کشورهایی که در سطوح پایین تری از آزادیهای سیاسی قرار دارند باعث تقویت رشد اقتصادی خواهد گردید ولی در کشورهایی که سطوح میانی آزادیهای سیاسی را تجربه کرده اند تقویت دموکراسی نه تنها اثر مثبتی بر رشد اقتصادی نداشته بلکه اثر معکوسی داشته است . بر این اساس در کشورهایی که هنوز به سطوح بالای آزادی های سیاسی دست نیافته اند کمک دولت به رشد دموکراسی باعث رشد اقتصادی بلند مدت خواهد گردید . سوالی که مطرح می شود این است که چه باید کرد که رشد دموکراسی و رشد اقتصادی هر دو روندی صعودی را طی کرده و دموکراسی نتواند اثری منفی بر رشد اقتصادی داشته باشد . برو معتقد است صدور دموکراسی غربی به کشورهای فقیر الزاماً باعث رشد اقتصادی آنها نخواهد گردید . چه بسا که دموکراسی در مراحلی ، رشد اقتصادی و در نتیجه استانداردهای زندگی را تضعیف کرده و مردم از این طریق به دموکراسی بدبین شده و در نتیجه رشد دموکراسی نیز تضعیف شود.

بَرو در پایان مقاله اش دو نکته را نتیجه گیری میکند . اولین درس اینکه افزایش دموکراسی کلید اصلی رشد اقتصادی و به صورت کلی افزایش استانداردهای زندگی نیست . چه بسا که افزایش دموکراسی تاثیر مثبت کوچکی بر رشد اقتصادی در کشورهایی که دارای وضعیت حقوق بشری ضعیفی هستند داشته باشد . دومین درسی که اشاره میکند آن است که تقویت دموکراسی و آزادیهای سیاسی در صورتیکه در مسیر افزایش استانداردهای زندگی و رشد اقتصادی نباشد به مرور زمان روندی فرسایشی را طی خواهد کرد . او توصیه میکند که اقتصادهای پیشرفته به جای صدور دموکراسی غربی به صدور نظام اقتصادی سالم و در واقع به صدور آزادی اقتصادی بپردازند .آنچه علاوه بر کمک به رشد اقتصادی به رشد دموکراسی کمک خواهد کرد تقویت آزادی اقتصادی است .

در این رابطه : آزادی اقتصادی

انقلاب تونس، انقلاب نان؟

2011-01-23T10:31:00.001+03:30

این روزها مطالب زیادی در مورد انقلاب تونس منتشر شده است . علاوه بر مطلبی که صادق الحسینی در رستاک منتشر کرده است پویا جبل عاملی نیز یادداشتی در این مورد نوشته است .

گربه های مالزی

2011-01-14T17:53:00.001+03:30

گربه های مالزی برای ما ایرانی ها پدیده جالبی هستند ، به نحوی که این موضوع بارها و بارها موضوع گفتگوی جمع دوستانه ما ایرانی ها بوده است . گربه های مالزی زمین تا آسمان با گربه های ایران تفاوت دارند . و با همین استدلال ساده شاید بتوان گفت که مردم مالزی نیز، زمان تا آسمان با مردم ایران تفاوت دارند .

گربه های مالزی از موجودی به نام انسان نمی ترسند . در اغلب کافه ها ( البته نه هر رستوران و کافه ای ) ، گربه ها با آرامش قدم می زنند . زیر میزها و کنار صندلی ها و در کنار مشتریان در کافه حضور دارند . اگر در جایی دیدید که حتی روی میز هم آمدند نباید تعجب کنید . برای گربه های مالزی به تجربه ثابت شده است که انسان ها مهربانند و محال است که انسانی ، گربه های را اذیت کند و یا حتی محال است که یک انسانی با گربه ای مهربان نباشد . گربه ها انسان های مستثنا از این رفتار را به ندرت تجربه کرده اند .

روزهای اولی که دوران دانشجویی در مالزی را شروع کردم ، وقتی حس میکردم که گربه ای زیر دست و پای من و زیر میز کافه تریای دانشکده وول می خورد از خود بیخود می شدم . حتی از جا بلند می شدم . از کافه می رفتم بیرون . بی خیال خوردن چای می شدم . امروز در کافه کنار کتابخانه ، وقتی دو سه تا خانم ایرانی ، گربه ای زیر میز دیدند سرو صدایی راه انداختند . اما همان گربه وقتی آمد زیر میز ما ، من حتی به آن گربه نگاه نکردم و شدیداً مشغول بحث با دوستانی بودم که با من هم میز بودند. خلاصه من کم کم از خلق و خوی این مالایی ها متاثر شده ام .

چند وقت پیش که سفری به لنکاوی داشتیم در کافه های که کنار آبشار و جنگلی بود گربه ها را ندیدیم ولی میمون ها روی صندلی و درکنار انسان ها نشسته و شریک غذای آنها بودند . وما غرق تماشای این میمون ها .

در کافه های مالزی ، پرنده ها و گنجشک ها نیز کم و بیش خود را شریک سفره انسان ها می دانند . به نتیجه رسیده اند که اگر غذایی سر میزی بود آنها نیز می توانند در گوشه ای از میز اتراق کنند . نوش جانشان اگر خورده ریزه ای از غذا نصیبشان شود .

رییس دانا و استدلال های نئومارکسیستی

2011-01-07T08:19:00.000+03:30

صحبت های دکتر فریبرز رییس دانا در صدای آمریکا و بی بی سی فارسی برای من یادآور استدلال های نئومارکسیستی یا مکتب اقتصادی ساختارگرایی ( Structuralism Economics) است . همزمان با سینگر(Singer) ،در پایان دهه 1940 ، پربیش (Prebisch) نظریه وابستگی (Dependency Theory) را در زمینه اقتصاد توسعه ابداع کردند . بعداً جامعه شناسان و اقتصاددانان دیگری به طرفداران این مکتب پیوستند . یکی از این اقتصادددانان آقای آندره گوندر فرانک Andre Gunder Frank است که اتفاقاً فارغ التحصیل شیکاگو و شاگرد میلتون فریدمن است ( + ). مخالفتهای گاه و بیگاه او با نئوکلایسک ها نه تنها او را تا حد اخراج از مدرسه میلتون فریدمن رساند بلکه بعد از مهاجرت به کشورهای آمریکای لاتین برای رفت و آمد به آمریکا نیز گرفتار مشکلاتی بود .

قبل از انقلاب و در سالهای نخستین انقلاب ، بازار این دسته از تفکرات در ایران رونق داشت اما در حال حاضر بازار این تفکرات کساد است . دکتر رییس دانا یکی از معدود افرادی است که هنوز طرفدار این جریانات است . چه خوب که عمده اقتصاددانان ایرانی بر طبل اقتصاد آزاد می کوبند .

باز هم دو کلمه حرف حساب در مورد نرخ ارز

2010-12-26T18:32:00.001+03:30

حامد قدوسی در پست جدیدش به نکته ای اشاره کرده که در اغلب نوشته های اقتصاددانان (عمدتاً جوانی ) که طی یکسال گذشته در مورد نرخ ارز اظهار نظر کرده اند غایب بوده است . حامد پرسیده : « اگر ما طرف‌دار نرخ‌های تعادلی هستیم چرا اساساً از "اصلاح" نرخ ارز صحبت می‌کنیم؟ مگر نرخ فعلی "تعادلی" نیست؟ (عرضه و تقاضای ارز دست آخر در تعادل هستند و ما مازاد عرضه یا تقاضای جدی مشاهده نمی‌کنیم).»

دست حامد درد نکند که قصد دارد در مورد چنین نکته ای مقاله بنویسد و به این سوال جواب دهد . کم کم داریم به سمتی حرکت میکنیم که نگرشمان واقعی تر می شود .

در پستی که اخیراً در وبلاگ کافه اقتصاد منتشر شد نویسنده به عبارت «آزادسازی بازار نرخ ارز » اشاره کرده بود . من از نویسنده آن پست پرسیده بودم ««آزاد سازی بازار نرخ ارز» یعنی چه؟ به هر جهت در ایران دولت اثرگذارترین عامل بر بازار ارز است و در هر حالتی حتی اگر مطابق با بعضی از توصیه ها ، ارزش ریال را تضعیف کند باز هم دخالت کرده است . پس نمی توان گفت که دولت نباید در بازار ارز دخالت کند بلکه معمولا توصیه می شود که به نحوی دخالت کند که به نفع تولیدکنندگان باشد. آزاد سازی بازار نرخ ارز یعنی چه؟ » . جواب این سوال را دکتر غنی نژاد در این مقاله توضیح داده است .

خلاصه اینکه هر چه بیشتر بنویسیم ، نقد کنیم و تحلیل کنیم بیشتر می فهمیم .

یک نظر درباره نرخ ارز

2010-12-25T08:04:00.004+03:30

دکتر مهدی تقوی در مقاله ای از تثبیت نرخ ارز در شرایط کنونی دفاع کرده است.

کسب افتخارات توسط دانش پژوهان ایرانی در مالزی

2010-12-23T10:21:00.003+03:30

چند سالی بیش نیست که دانش پژوهان ایرانی ، دانشگاههای مالزی را برای ادامه تحصیل برمیگزینند . در گذشته مقصد اصلی متقاضیان ادامه تحصیل کشورهای دیگری بود . اما شرایطی ایجاد شد که شمار دانشجویان ایرانی در مقطع دکترا د طی چهارسال گذشته به بیش از 2500 نفر رسیده است . خوشبختانه این دانش پژوهان ایرانی هر روز افتخارات جدیدی کسب میکنند . یک نمونه از آن کسب یک مدال طلا ، دو مدال نقره و یک مدال برنز توسط سه نفر از دانشجویان ایرانی در همایش اختراعات و نوآوری‌های مالزی بود . خوشبختانه چنین اخبار نوید بخشی دائماً در فضای علمی مالزی منتشر شده و جایگاه در خور توجهی برای جامعه جوان ایرانی ساکن در مالزی ایجاد میکند.

درباره هدفمند کردن یارانه ها از نظر اقتصاد مدرن

2010-12-23T06:10:00.000+03:30

در وبلاگ کافه اقتصاد یادداشتی منتشر است . بحث های جالبی در ذیل این یادادشت منتشر شده . اگر حوصله دارید این بحث را دنبال کنید . تا اینجا که همه مودب و منطقی بحث میکنند و هنوز کار به فحش و فحش کاری نرسیده .

توصیه دکتر رنانی : انتقاد از طرح هدفمند کردن یارانه ها را متوقف کنیم

2010-12-23T05:49:00.001+03:30

دکتر محسن رنانی یکی از منتقدین جدی به اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها ست .او که معتقد است اجرای این طرح در شرایط کنونی به صلاح نیست اعلام کرده است* « ... تصمیم گرفتم برای چند ماه ـ دست کم شش ماه ـ از هر گونه اظهار نظر انتقادی درباره اجرای این طرح، در مجامع عمومی و مطبوعات ،پرهیز کنم. البته بحث های علمی آکادمیک که در مقالات پژوهشی یا در نشست های تخصصی مشورتی قابل طرح است را ادامه خواهم داد. » او قصد دارد این تصمیم را از تاریخ اول دی ماه به مدت شش ماه اجرا نماید . دکتر رنانی به دولت دو توصیه دارد : «نخست این که به محض دیدن برخی فشارها و واکنش ها دست به عقب نشینی نزند. ... اگر عقب نشینی دولت در برابر فشارها و اعتراضها منجر به توقف طرح شود آنگاه تبعات منفی طرح که مهم ترین آنها تورم خواهد بود بر اقتصاد ایران تحمیل خواهد شد بدون آن که پیامدهای مثبت انتظاری آن حاصل شود و در این صورت بازنده نهایی ملت ایران و بویژه فقرا خواهند بود. پس به دولت یک توصیه دارم: «عقب نشینی ممنوع». اما خطای دوم این است که اجرای طرح را پلیسی کنند. امنیتی و پلیسی کردن طرح همان و شکست طرح همان... اگر قیمت را با نیروی پلیس کنترل کردیم، آنگاه تولید کننده برای جبران هزینه هایش کیفیت کالاها را کاهش می دهد. به همین ترتیب است داستان اعتراض ها و اعتصابهای احتمالی. اگر چنین حوادثی رخ داد با گرفتن و زدن و دربند کردن متعرضین، دولت فقط میخهای تابوت هدفمندسازی را محکم کرده است. دولت به جای آن که نیروی ضربت برای کنترل مصرف کنندگان و تولیدکنندگان کالاها و خدمات تشکیل دهد، بهتر است نیروی ضربت برای مذاکره، هم اندیشی، کمک و اقناع تشکیل دهد. پس: « ... نه عقب نشینی، نه رفتار پلیسی».

دکتر رنانی به سایر منتقدین سفارش کرده است : «... نقد هدفمندسازی را متوقف کنند. این کار دو حسن دارد. یکی این که نقد ما فضای روانی جامعه را نسبت به طرح بدبین نمی کند و دیگر این که در صورت شکست طرح، دولت ـ که همیشه دنبال یافتن عامل خارجی برای نسبت دادن ناکامی ها به اوست ـ دستش در نسبت دادن ناکامی های طرح به منتقدان بسته می شود. البته باید مراقب روشها بود و در جایی که برخی روشها نتایج ناگوار دارد، باید تذکر داد....»

* من اطلاعیه دکتر رنانی را در فیس بوک دیدم .

آیا « تسهیل مقداری 2» سیاست درستی است؟

2010-12-20T06:56:00.000+03:30

این مطلب را برای روزنامه دنیای اقتصاد تهیه کرده ام :

مقدمه : سیاست « تسهیل مقداری»(2) یکی از ابزارهای پولی غیرمتعارف است که به منظور تحریک اقتصاد استفاده شده و عملا به معنای چاپ پول جدید و تزریق آن به بازار است.

فدرال رزرو قصد دارد با استفاده از این سیاست با خرید اوراق قرضه دولتی و سایر دارایی‌های مالی‌، عرضه پول را افزایش داده و امیدوار است با اجرای این سیاست‌، موفق به ایجاد ‌تورمي‌در حد یکی دو درصد شود. طی یکی دو سال گذشته نرخ بهره بین بانکی در آمریکا تقریبا صفر بوده و با توجه به اینکه نرخ بهره اسمي ‌بانکی نمي‌تواند از صفر کمتر شود، بنابراین ابزار عادی سیاست پولی - یعنی کاهش نرخ بهره - از دسترس سیاست‌گذاران پولی خارج شده است. فدرال رزرو قصد دارد با ایجاد تورم، نرخ بهره واقعی پول را کاهش دهد اگر چه نرخ بهره اسمي ‌ثابت و در حد صفر خواهد ماند. کاهش نرخ بهره واقعی باعث تشویق سرمایه‌گذاری و افزایش تولید خواهد شد‌.
دور اول سیاست «تسهیل مقداری» توسط فدرال رزرو‌ در سال 2008 آغاز شد و سال بعد نیز ادامه یافت و ضمن آن مبلغی متجاوز از 6/1‌تریلیون دلار اوراق قرضه دولتی خریداری شد. دور اول چندان حساسیتی ایجاد نکرد، اما تصمیم‌گیری برای اجرای دومین دور از سياست‌های « تسهیل مقداری » آنچنان حساسیت برانگیز شد که به جنگ ارزی تعبیر شد‌. بر اساس سیاست «تسهیل مقداری ‌2» (QE2)، فدرال رزرو مبادرت به خرید 600 میلیارد دلار از اوراق قرضه درازمدت از دولت آمریکا خواهد کرد. روسیه‌، چین، آلمان و بسیاری از کشورهای دیگر و حتی بعضی از جمهوری خواهان به صراحت فدرال رزرو را به دلیل اتخاذ چنین سیاستی سرزنش کرده‌اند. این سیاست ممکن است به تضعیف دلار منجر شود و از آنجا که در چین سیاست تثبیت قیمت یوآن (واحد پول چین) با مشکلاتی مواجه خواهد شد به صادرات چین نیز لطماتی وارد مي‌شود‌.
نشریه اکونومیست در ستون «دعوت از اقتصاددانان» میزان کارآمدی این سیاست را به بحث گذاشته است‌. یانگ‌یائو( Yang Yao) به معایب این سیاست اشاره داشته، اما خاطرنشان کرده که عوامل سیاسی نیز در اتخاذ چنین سیاستی موثر بوده است‌. لئورنس کاتلیکف(Laurence Kotlikoff) صراحتا اجرای این سیاست را کم منفعت و پر خطر دانسته و خطرات ناشی از به‌وجود آمدن یک ابرتورم در آمریکا را گوشزد کرده است. اما در مقابل آقای مارک توما (Mark Thoma) معتقد است این سیاست باعث ایجاد تورم مهارگسیخته نخواهدشد و تاکید کرده که فدرال رزرو به منظور کنترل تورم، برنامه ریزی خواهد کرد‌.
در ادامه، پاسخ‌های این اقتصاددانان را مرور می‌کنیم‌.

ادامه مطلب

نان سوخته خوردن و کربلا رفتن

2010-12-15T07:07:00.002+03:30

ما که بچه بودیم غالباً ایستادن در صف نانوایی و خرید نان بر عهده بچه ها بود . بعید می دانم الآن بچه ها اساساً مسوولیت خاصی داشته باشند . صف نانوایی معمولاً پر بود از بچه ها و پیرمردها و پیرزن ها . ما بچه ها عادت داشتیم که هر از گاهی نکته نغزی یا نصیحتی از آن پیرمردها و پیرزن ها بشنویم . یادم هست که بارها شنیده ام که نان سوخته را دور نریز ، بخور تا کربلا قسمتت شود . دوران بچگی ما مصادف بود با جنگ ایران و عراق و در شهر و دیار ما کربلا رفتن آرزویی بزرگ و دست نایافتنی می نمود .

یک صحنه دیگر که همیشه در ذهن ما ماندگار شده است برداشتن تکه نان خشکی که بر زمین افتاده توسط یکی از همین پیرمردها و پیرزن های آن زمان بود . مثل اینکه چشمهایشان دنبال آن بود که تکه نان خشکی بر زمین بیابند ، آنرا بردارند، با احترام بوسیده و در گوشه ای بگذارند . صحنه بوسیدن نان مانند یک فیلم از جلوی چشمانم عبور می کند .نان چنان حرمتی داشت که نباید زیر دست و پا یا تایر گاری و ماشین و موتور سیکلت پایمال می شد .

چرا اینگونه بود؟

شاید مادربزرگ شما هم برایتان تعریف کرده باشد که روزی روزگاری کیسه گندمی را به دوش کشیده ، به آسیاب برده و فردای آن روز دوباره کیسه آرد را به دوش کشیده و به خانه برده تا با دستهای خودش خمیر کند و با دستهای خودش نان بپزد . هفته ای یک روز صبح تا شب مشغول پختن نان بودن چه حرمتی می دهد به این نان . گندم را نیز به سادگی بدست نیاورده بودند . دولت با هزینه گزاف از کشورهای دیگر وارد نکرده بود تا مفت بدهد به نانوایی های ماشینی تا حیف و میل کنند . روزهای گرم و سوزان را در مزرعه گندم شب کرده بودند ، عرق ریخته بودند و زحمت کشیده بودند تا گندم تولید کنند .

خب . طبیعی است که آن نانی که با آن همه زحمت تولید می شده حتی اگر کمی هم سوخته میشد بازهم دور ریختنش مجاز نبود . اگر تکه نان خشکی از دست بچه ای به زمین می افتاد بزرگترها باید حرمت نان را نگاه می داشته و آن را از زمین بلند کرده و حداقل در گوشه ای قرار می دادند که به آن بی حرمتی کمتری شود .

اما فقط بابابزرگ ها و مادر بزرگ ها بودند که احترام گذاشتن به نان را به بچه ها آموزش می دادند . جوانتر ها اینگونه فکر نمی کردند . جوانترها نان سوبسید دار و مفت و مجانی می خوردند . تکنولوژی ومهمتر از آن سوبسیدهای دولتی حرمت نان را شکسته بود . قیمت نان مفت شده بود .فرهنگ مردم تغییر کرده بود . برای رهایی از فقر بهای نان را دولت می پرداخت تا نان را کم بها کند . یادم هست در همان دوران یکی از همسایه ها شب عاشورایی آبگوشت نذری می داد . دقیقاً یادم هست که در گوشه ای از اتاقی سفره بزرگی انداخته و یکی دو هزار قطعه نان را روی هم هوار کرده بودند . هر کسی آزاد بود هر چقدر می خواست نان بردارد و حیف و میل کند . اما مشکل مردمی که شاید از جنگ برگشته و گرسنه بودند، آبگوشت بیشتر بود . نان به بی بهاترین کالا تبدیل شده بود . آنجا نیازی نبود حتی برای نان سوخته ارزشی قائل شوند . اصل نان بهایی نداشت چه برسد به نان سوخته یا تکه پاره شده . کار به جایی رسیده بود که نه نان مهم بود و نه کربلا .

در این رابطه : نان مجانی است . نوش جان همه حتی گاوها

هنوز کلیدر را دست نگرفتی ؟!

2010-12-13T18:15:00.000+03:30

امشب مستند بی بی سی درباره محمود دولت آبادی را تماشا کردم . خاطراتی زنده شد . دانشجوی دوره لیسانس بودم . ده دوازده سال پیش . دوستم حمید پیشنهاد داده بود به روستای بیاضه ( واقع در شهرستان خور وبیابنک ) سفر کنیم . چند روزی را در فضای روستا و با مردم روستا بودیم . از سفر که برگشتیم به پیشنهاد حمید « جای خالی سلوچ » را دست گرفتم. هنوز در حال و هوای روستا و کویر بودن و خواندن جای خالی سلوچ حس جالبی بود . آن روزها حس و حالی داشتیم که این روزها به سختی حتی به یاد می آوریم . «هبوط در کویر» شریعتی اغلب اوقات کنار رختخوابم بود . خیلی از شبها دوست داشتم نگاهی به صفحات آن بیندازم . ... یادش بخیر .

لیسانس که گرفتم و به کار و وام و پس انداز و مسکن و اتومبیل مشغول شدم تا مدتی کمتر به سراغ کتاب رفتم . اما خوشبختانه خیلی هم دور نشدم . به کتابخانه بعثت رفتم و به خانم کتابدار گفتم به انتخاب خودت یک رمان پیشنهاد کن . خانم کتابدار «بر باد رفته » به دست گرفت و خواندن تنها اثر مارگارت میچل جان تازه ای به من بخشید تا همت کنم کتاب «کلیدر» را بردارم . کلیدر خیلی طولانی بود اما خواندنش سخت نبود . شیرین بود . شبها قبل از خواب می خواندم . چه حس خوبی بود . دولت آبادی 15 سال وقت صرف نوشتن کلیدر کرد . درست است که ده جلد است ولی باور کنید 15 روزه می توانید بخوانیدش . اگر هنوز نخوانده ای دست به کار شو . شاید یک روزی مثل من به جایی مهاجرت کنی که هیچ کتابخانه ای با کتابهای فارسی نداشته باشد . آن موقع خیلی حسرت خواهی خورد .

چه سیستمی باید جایگزین برتن وودز دوم شود؟ قسمت سوم و پایانی

2010-12-13T04:55:00.000+03:30

مقدمه: در اجلاس برتن وودز (Bretton Woods) توافقنامه‌ای تصویب شد كه بر اساس آن كشورهای امضا‌كننده موافقت كردند ارزش پول خود را در برابر دلار ثابت نگه دارند.

كشورهای امضاکننده مجاز نبودند ارزش پول خود را برای منافع تجاری پايین آورند و در صورت انجام چنین امری، فقط می‌توانستند حداكثر 10 درصد از ارزش پول خود بكاهند. در مقابل بر اساس اﺳﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﺑﺮﺗﻦ وودز، فدرال رزرو ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺑـﻪ ﺗﺒـﺪﻳﻞ دﻻر ﺑﺎنك‌هـﺎی ﻣﺮكـﺰی كشورهای عضو این سیستم به طلا بود. نیكسون رییس جمهور آمریکا در سال 1971 این موافقتنامه را ابطال كرد و از آن زمان به بعد، دلار آمریكا قابلیت تبدیل به طلا را از دست داد. در این مقطع، سقوط برتن وودز اول رقم خورد. برتن وودز دوم در پی یک کنفرانس یا یک توافق هماهنگ میان قدرت‌های عمده اقتصادی جهان به وجود نیامد، بلکه در پی مجموعه‌ای از تصمیم‌های منفرد کشورها شکل گرفت. از آن زمان به بعد و با پدیدار شدن نظم نوین پولی، عنوان «برتن وودز دوم» در ادبیات اقتصادی جای باز کرد. بعضی از اقتصاددانان معتقدند که نظام «برتن وودز دوم» از طریق ایجاد تسهیلات در پایین نگه‌داشتن نرخ بهره که به بحران مسکن دامن زد، در بحران مالی 2009-2007 نیز سهم داشته است.
نشریه اکونومیست در ستون «دعوت از اقتصاددانان » نظام جایگزین برتن وودز دوم را به بحث گذاشته است. در پاسخ به این پرسش، اقتصاددانان ضمن اشاره به تاریخچه برتن وودز پیشنهادهایی را برای تنظیم ساختاری جدید ارائه کرده‌اند. در قسمت‌های اول و دوم پاسخ چهار اقتصاددان مرور شد. یانگ یائو پیشنهاد کرده بود که «یک سیستم ترکیبی ایجاد شود به نحوی که ارزهای اصلی از طریق نوعی اتحاد بتوانند نرخ ارز خود را هماهنگ کنند. سایر ارزها انتخاب می‌کنند که نسبت به ارزهای اصلی دارای یک سیستم شناور باشند یا ارز خود را با یکی از ارزهای اصلی تثبیت (Peg) کنند، اما باید به نحوی باشد که ایجاد محدویت‌های مورد نیاز برای آنها امکان‌پذیر باشد.» در پاسخی دیگر لئورنس کاتلیکف تاکید کرده بود که «آمریکا باید پس‌انداز بیشتری داشته باشد... برتوون وودز سوم و چهارم و... مهم نیست..... بحثی که آمریکا تحت‌عنوان نرخ ارز شروع کرده است بحث عاقلانه‌ای نیست، اما ممکن است پوششی باشد برای جنگی تجاری که به وضع تعرفه‌های آمریکا بر کالاهای چینی بینجامد.»
در این قسمت پاسخ‌های چهار اقتصاددان دیگر را مرور خواهیم کرد.

ادامه مطلب

اقتصاد در زندگي واقعي

2010-12-10T05:39:00.000+03:30

چه اقتصاد خوانده باشید چه نباشید از خواندن این مطلب لذت خواهید برد . ترجمه خوب دکتر جعفر خیرخواهان خواندن این مقاله را لذت بخش تر می کند .

جلب محبت با قلدرگی نشدنی است

2010-12-07T19:08:00.000+03:30

جلب محبت دیگران مستلزم به کار بردن شیوه ای است که به این هدف بینجامد . شیوه ای که بعضی دنبال میکنند قلدرگی ، بداخلاقی و بعضاً دعوا و داد و فریاد است . جالب اینجاست که کسی مدتی پس از تجربه چنین راهکاری متعجب شود که چرا نتوانسته در دل طرف مقابل جای گیرد و یا محبت او را جلب نماید . راهکار جایگزین ، محبت و نرم خویی است . مخصوصاً اگر زنی بخواهد محبت بیشتری از مرد طرف مقابلش ببیند به راحتی خواهد توانست از چنین مهارتهایی برای تداوم یک رابطه منطقی استفاده نماید .

چه سیستمی باید جایگزین برتن وودز دوم شود؟ - قسمت دوم

2010-12-06T04:03:00.000+03:30

این مطلب ، قسمت دوم از مطلبی است که برای روزنامه دنیای اقتصاد تهیه کرده ام . قسمت سوم و پایانی هفته آینده منتشر می گردد.

مقدمه: سیاست نرخ ارز در چین و واکنش‌های آمریکا و سایر کشورها در تلاش برای پایین نگهداشتن ارزش ارز تا آنجا پیش رفته که این روزها مفهوم «جنگ ارزی» در رسانه‌های اقتصادی به صورت جدی تجزیه و تحلیل می‌شود.

نشریه اکونومیست که پیگیری مجدانه‌ای درباره این موضوع دارد در ستون «دعوت از اقتصاددانان» نظام جایگزین برتون وودز دوم را به بحث گذاشته است. اقتصاددانان در پاسخ به این سوال به جنبه‌های مختلف بحث اشاره کرده‌اند. در قسمت قبلی (که در تاریخ هشت آذر منتشر شد) علاوه بر اشاره به تاریخچه توافقات برتون وودز، پاسخ دو تن از اقتصاددانان مرور شد و در این قسمت نیز نظرات دو اقتصاددان دیگر ارائه می‌شود.

ادامه مطلب

مقاله بدرد بخور نوشتن سخت است

2010-12-03T05:22:00.000+03:30

این دو سه روز وقتم را در این کنفرانس گذرانده ام . در مجموع نشستن و گوش دادن به سخنرانی ها فایده زیادی دارد اما باید به یک واقعیت اساسی اعتراف نمود. همان بلایی که مدرک گرایی بر سر تحصیل علم و دانش آورده است مقالات آکادمیک را هم گرفتار کرده است . خیلی وقتها هدف از ارائه یک مقاله در یک کنفرانس علمی کمک به علم و دانش نیست . نوشتن مقاله نه تنها به هیچ دردی نمی خورد حتی چیزی هم به علم نویسنده اضافه نمی کند .

شاید حداقل سودی که بتوان در تهیه یک مقاله علمی متصور شد افزایش دانش و توانمندی نویسنده مقاله است . اما در مورد برخی از مقالات همین حداقل منفعت هم وجود ندارد . البته منظورم مقالات ارائه شده در این کنفرانس نیست . کلی عرض میکنم . اتفاقاً برخی از مقالاتی که دیروز ارائه شد خیلی جالب بود . مثلاً مقاله یکی از دوستان ایرانی که برگرفته از رساله دکترا بود در مورد « فعالیتهای داوطلبانه بنگاههای اقتصادی برای حمایت از محیط زیست » خیلی جالب بود . یا مقاله خانم دکتر لی چین در مورد پول واحد منطقه آسان خوب بود .

ایراد بزرگی که به ما دانشجویان رشته اقتصاد وارد است غرق شدن در ابزارهای اقتصادسنجی است به نحوی که بعضی اوقات فراموش میکنیم که اقتصادسنجی یک ابزار است . در مطلبی که چند وقت پیش تهیه کرده بودم نکته فوق تاکید شده بود و باعث شد که اعتماد به نفس بیشتری برای چنین انتقادی داشته باشم . از طرفی تکلیف خودم را مشخص کردم . اینکه مجموعه ای از دیتا را بگذارم در یک مدل و بدهم به یک نرم افزار و بخواهم با استفاده از نتایج آن توصیه های کاربردی بدهم چندان باورکردنی نیست . البته اگر هم کسی قصد داشته باشد برای ارتقا علمی و کسب رتبه های آکادمیک از این مقالات استفاده کند راه درستی را انتخاب نموده . اما مقاله بدربخور نوشتن سخت است .

چه سیستمی باید جایگزین برتن وودز دوم شود؟ - قسمت اول

2010-11-29T03:45:00.000+03:30

این مطلب را برای روزنامه دنیای اقتصاد تهیه کرده ام . قسمت های دوم و سوم در هفته های بعد منتشر خواهد گردید .

صندوق بین‌المللی پول (IMF) که یکی از مشهورترین نهادهای بین‌المللی است زاییده اجلاس برتون وودز در سال 1944 است.

اجلاس برتون وودز(Bretton Woods) در یکی از هتل‌های تفریحی ایالت نیوهمشایر آمریکا در منطقه‌ای به همین نام برگزار شد. چند سال بعد از جنگ جهانی دوم با تشكیل كنفرانس «برتن وودز» توافقنامه‌ای تصویب شد كه بر اساس آن كشورهای امضا‌كننده موافقت كردند با سود اندكی ارزش پول خود را در برابر دلار ثابت نگه دارند. سيستم ارزي در آن زمان بر اساس رابطه بين دلار و طلا (يك دلار آمريكا مساوی با 888671/0 گرم طلا) عمل مي‌كرد. سيستم ارزي بين‌المللي كه در كنفرانس برتن وودز توافق شد داراي سه اصل نرخ ثابت ارز، قابليت تبديل و پذیرش دلار به عنوان ارز قابل‌تبديل و قابل‌ذخيره بود . نسبت ثابت بين ارزها، كشورهاي عضو را متعهد مي‌كرد كه نرخ ارز خود را در مقابل دلار بيش از درصد معيني تغيير ندهند. این كشورها مجاز نبودند ارزش پول خود را برای منافع تجاری پايین آورند و در صورت انجام چنین امری فقط می‌توانستند حداكثر 10 درصد از ارزش پول خود بكاهند. در مقابل بر اساس اﺳﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﺑﺮﺗﻦ وودز، ﺑﺎﻧﻚ ﻣﺮکزی آمریكا ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺑـﻪ ﺗﺒـﺪﻳﻞ دﻻر بانك‌های ﻣﺮكـﺰی كشورهای عضو سیستم برتن وودز به طلا با نرخ حدود 35 دلار در هر اونس بود. اين نظام نوين بين‌المللي ارزي که بر اساس آن طلا از پشتوانه پول ملی حذف می‌شد از سال 1945 تا 1973 عملا اجرا مي‌گردید. در سال 1971، به دنبال سخنراني نيكسون رييس جمهور وقت آمريكا مبني بر شناور اعلام كردن نرخ دلار و قطع رابطه دلار و طلا، دوران طلايي برتن وودز اول به پایان رسید. سرانجام نیكسون در سال 1971 این موافقتنامه را باطل كرد و از آن زمان دیگر دلار آمریكا قابل‌تبدیل به طلا نبود. در این مقطع سقوط برتن وودز اول رقم خورد و هر چند که دلار كماكان در بسیاری حوزه‌ها نقش مسلط را ایفا می‌كرد از آن به بعد سیستم نرخ ارز متفاوتی در دستور كار صندوق بین‌المللی قرار گرفت. برتون وودز دوم در پی یک کنفرانس یا یک توافق هماهنگ میان قدرت‌های عمده اقتصادی جهان به وجود نیامد، بلکه در پی مجموعه‌ای از تصمیم‌های منفرد کشورها شکل گرفت. از آن زمان به بعد و با پدیدار شدن نظم نوین پولی، عنوان «برتون وودز دوم» در ادبیات اقتصادی جای باز کرد. بعضی از اقتصاددانان معتقدند که برتون وودز دوم از طریق ایجاد تسهیلات در پایین نگه‌داشتن نرخ بهره که به بحران مسکن دامن زد، در بحران مالی 2009-2007 نیز سهم داشته است. در سال‌های گذشته چین با کاهش ارزش یوآن مسابقه‌ای حساس را برای افزایش صادرات خود آغاز کرده و آمریکا و برخی از کشورهای توسعه یافته خود را در این مسابقه متضرر می‌بینند. این شرایط تا جایی ادامه یافته که این روزها مفهوم «جنگ ارزی» در رسانه‌های اقتصادی به صورت جدی تجزیه و تحلیل می‌گردد. نشریه اکونومیست که پیگیری مجدانه‌ای درباره این موضوع دارد در ستون «دعوت از اقتصاددانان» نظام جایگزین برتون وودز دوم را به بحث گذاشته است.

در این نوشتار طی سه قسمت پاسخ‌های اقتصاددانان به این سوال مرور خواهد گردید. پاسخ‌هایی که برای این قسمت انتخاب شده‌اند ناگزیر به تکرار موضوع اختلافات موجود بین آمریکا و چین هستند. در واقع با مطالعه این پاسخ‌ها مکررا اهمیت سیاست‌های اقتصادی چین به‌‌خصوص سیاست‌های مربوط به نرخ ارز یادآوری گردیده و توجه مخاطب به ارتباط آن با انگیزه طرح چنین سوالی در نشریه اکونومیست معطوف می‌گردد. در این قسمت پاسخ‌های آقای یانگ یائو (Yang Yao) و آقای اسکات سامنر (Scott Sumner) را مرور می‌کنیم.

ادامه مطلب

مبارزه با گرانفروشی و سازمان تعزیرات حکومتی

2010-11-26T18:58:00.000+03:30

امروز بعد از بازی والیبال یک آقایی خاطره ای گفت از یکی از رستوران های لنکاوی ( لنکاوی جزیره ای است توریستی در مالزی ) و از گرانتر بودن قیمتهای این رستوران (در حد چهار پنج برابر رستوران های مشابه) گله مند بود . اتفاقاً من جای این رستوران را بلدم . جایی است در نزدیک ساحل . پاتوق اروپایی هاست و شاید در اطراف این رستوران ، دویست سیصد تا رستوران دیگر از انواع و اقسام مختلف فعالیت می کنند . منظور اینکه رقابت در این منطقه جدی است اما با این اوصاف این رستوران ، محصولات خود را با قیمتی بالا عرضه می کند . بحث از قیمت های بالا در آن رستوران بحث را کشاند به سازمان تعزیرات و سبک و سیاق مبارزه با گرانفروشی در ایران . آنچه از این سازمان می دانیم همین مبارزه با گرانفروشی هاست . من گفتم که اساساً چنین مبارزه ای از طریق یک سازمان دولتی غیر ممکن و یک تناقض آشکار با اصول اقتصاد آزاد است و بعید می دانم در کشورهایی که اقتصاد سالمی دارند چنین چیزی وجود داشته باشد . مشتری است که با انتخاب خود گرانفروش را کنترل می کند . عرضه کننده ای با قیمت بالا عرضه میکند که بداند مشتری برای کالایش دارد . رقابت بین عرضه کنندگان و مطلوبیت های متقاضیان کنترل کننده های خوبی هستند .

وقتی برگشتم خانه ، نام سازمان تعزیرات را در گوگل جستجو کردم و صفحه اش را مطالعه کردم . این صفحه ، چشم انداز سازمان را توضیح می دهد . در چشم انداز این سازمان هیچ اشاره ای به مبارزه با گرانفروشی نشده و در تاریخچه این سازمان به ناکارآمدی مبارزه دولتی با گرانفروشی نیز اشاره شده است . مرور تاریخچه این سازمان ، نشان دهنده یک سیر تاریخی در نگرش اقتصادی دولتمردان ایرانی در سه دهه گذشته است . عمل نکردن به تجربیات علمی - اقتصادی ، خسارتهایی زیادی به بار می آورد ولی باور کردنش سخت است که کشور ما به این زودیها از این خسارت ها در امان باشد .

آیا جهان شدیدا به اقتصاد چین وابسته شده است؟

2010-11-22T13:59:00.003+03:30

این مطلب را برای روزنامه دنیای اقتصاد کار کرده ام . د ر نسخه آنلاین روزنامه اشتباهی رخ داده و نیمی از مطلب منتشر نشده است. مطلب کامل را از اینجا بخوانید .

در شرایط تورمی ، الزاماً همه چیز گران نمی شود

2010-11-16T16:45:00.004+03:30

قیمت اتومبیل پراید طی ده سال گذشته چند درصد گران شده است ؟ آمار دقیقی پیدا نکردم ولی بعید میدانم طی ده سال گذشته قیمت این اتومبیل بیشتر از بیست و پنج درصد افزایش یافته باشد . از طرفی ظواهر امر نشان می دهد که تقاضا برای اتومبیل پراید نیز طی سالهای گذشته روندی صعودی را طی نموده است .

شاخص قیمت مصرف کننده طی ده سال گذشته چقدر افزایش یافته است ؟ گوش شیطان کر ، در ایران علی الظاهر قیمت ها طی ده سال گذشته سه چهار برابر شده است .

آیا منطقی است که شرکت سایپا یا هر کسی ادعا کند که چون همه چیز گران تر شده است پس ما هم باید قیمت پراید را سه چهار برابر کنیم . این ادعا چه بسا که مطرح هم بشود ولی به هر جهت پذیرفتنی نیست . اصلاً شرایط به نحوی پیش رفته است که چنین ادعایی خنده دار هم به نظر می رسد .

این ها را نوشتم که بگویم بعضی از تحلیل گران اقتصادی و نویسندگان ، با استدلال هایی از همین جنس ادعا میکنند که چون طی ده سال گذشته آنچنان تورمی داشته ایم پس الزاماً سایر اقلام باید به همین میزان گرانتر بشود . اما واقعیت این است که قیمت یک کالا از عوامل مختلفی تاثیر میگیرد .

حالا یک سوال دیگر بپرسم . آیا این استدلالی که خیلی از ما مطرح میکنیم که چون در سالهای گذشته چنان تورمی داشته ایم باید نرخ ارز را متناسب با آن تورم تعیین کرد استدلال درستی است ؟ البته درست است صحبت در مورد نرخ ارز قطعاً بحثش فراتر از این مثال هاست ولی طرح این مثال ها شاید برای بحث و تحلیل مفید باشد . در واقع ما می گوییم که بالا رفتن نرخ ارز فلان اثرات را دارد . مثلاً واردات (قانونی و غیر قانونی ) کاهش می یابد و احتمالاً تولید ملی هم رشد می کند و اشتغال بهتر می شود و ....

این ها استدلال های خوبی است . ممکن است کسی هم به جنبه های منفی اشاره کند و نتیجه گیری کند که بهتر است نرخ ارز کاهش یابد یا از افزایش آن جلوگیری شود .

سوال من این است که آیا استفاده از این استدلال صحیح است که چون شاخص قیمت مصرف کننده فلان درصد افزایش داشته است نرخ ارز نیز بایستی متناسب با این افزایش رشد کند ؟

بمب اتمی دنیای اقتصاد

2010-11-08T17:48:00.002+03:30

تیتر یک امروز روزنامه دنیای اقتصاد ( هفدهم آبان ) این است :
جنگ ارزی با بمب اتمی پولی
اغراق آمیز به نظر می رسد . نه؟

عکس العملی درباره تقویت پول ملی

2010-11-07T13:48:00.001+03:30

به نظر میرسد سرمقاله دنیای اقتصاد در تاریخ شنبه 15/ 8/ 89 به قلم دکتر غنی نژاد یک جمع بندی کلی باشد از نظرات اقتصاددانان راجع به موضوع چالش برانگیز نرخ ارز . شاید اگر تشکلی رسمی از اقتصادانان قرار بود نظرات مختلف را جمع بندی کند و به عنوان یک بیانیه کوتاه در مقابل فرمان اخیر آقای احمدی نژاد (درباره کاهش نرخ ارز و تقویت پول ملی) ارائه نماید می توانست از این سرمقاله استفاده کند.

انتخاب اقتصاددان برتر

2010-11-06T05:45:00.000+03:30

در صفحه اقتصادی روزنامه شرق مورخ 12 آبان آمده است :

«آن گونه كه اعلام شده وزارت امور اقتصادي و دارايي قصد دارد وارد انتخاب اقتصاددانان برتر شود. به گزارش ايلنا اين انتخاب در قالب كنگره ملي اقتصاددانان كه به تازگي اعلام موجوديت كرده صورت خواهد گرفت. اين كنگره با محوريت وزارت امور اقتصادي و دارايي و توسط پژوهشكده امور اقتصادي و دارايي تشكيل شده است.»

بزرگترین ایراد این ماجرا دولتی بودنش است . آن هم دولت از نوع احمدی نژادی.

یک هدیه

2010-11-04T15:10:00.004+03:30

چند روز پیش سرمقاله ای در روزنامه دنیای اقتصاد منتشر شد که چند نفر آن را نقد کردند ( مثلاً این و این ) . در ذیل نقدی که در وبلاگ خاکریز اقتصاد منتشر شد ، کامنت های متعددی نوشته شد و سرسختانه بحث پیگیری گردید . این خیلی خوب است که بالاخره چهار تا تحصیلکرده هستند که نقد میکنند و با اعتماد به نفس برای دفاع از حرفهای خودشان به استدلال های علمی استناد می کنند . دست همه درد نکند . اما این پست را برای ذکر این نکته نوشتم که بگویم ما حتی بلد نیستم با هم حرف بزنیم . هنوز بحث را شروع نکرده دعوا راه میافتد و در مودبانه ترین حالت ، کار به سوراخ کردن دین و ایمان می رسد وبه حدیث و روایت و نصیحت از طریق آیات قرآن متوسل می شویم . همزمان با ارشاد و نصیحت چهار تا فحش آبدار به هم می دهیم و بعدش همم همدیگر را بی سواد خطاب می کنیم . چرا؟

تصور کنید یک آدم تازه کار و کم سوادی ( مثل من ) علا قه مند شود که با پیگیری مستمر وبلاگ های اقتصادی و روزنامه ها ، شیوه نقد و انتقاد و نویسندگی را آموزش ببیند . احتمالاً چه بسا که همان روزهای اول بی خیال می شود یا بعد از مدتی متنفر می شود . البته در بهترین حالت شاید هم تلاش کند که مثل بقیه نباشد . در چنین حالتی احساس میکند که مصداق آن جمله است که ادب از که آموختی از .....

به قول یکی از دوستان بعضی ها وقتی می خواهند نقد بنویسند ، نامردی میکنند . اول می گردند نقاط ضعف نامربوط با اصل بحث را پیدا میکنند و محکم می کوبند به سر طرف ، بعد میروند روی اصل موضوع بحث می کنند . یا قبل از آنکه به اصل بحث بپردازند یک کس دیگر را نقد می کنند . مثلاً سردبیر روزنامه دنیای اقتصاد را نقد می کنند که چون فارغ التحصیل فلان دانشگاه است در نتیجه فلان مقاله خیلی بد است و نویسنده اش هم خیلی بی سواد و نتیجه اینکه من هم خیلی باسواد هستم .

یک جمله عربی شنیده ام که احتمالاً منتسب باشد به یکی از بزرگان مذهب :

احب اخوانی الی من اهدی الی عیوبی

بهترین دوست من کسی است که عیب های من را به من هدیه کند .

این نوشته من هم هدیه ای به دوستان عزیزی که بعضی وقتها کم دقتی میکنند .

مخلص همه دوستان هستم . با این تذکر دوستانه کسی از دست من ناراحت نشود.

بحران چگونه آموزش علم اقتصاد را تغییر داده است؟ - قسمت سوم و پایانی

2010-11-01T05:34:00.000+03:30

این مطلب سومین قسمت از موضوعی است که برای روزنامه دنیای اقتصاد کارکرده ام .

اکونومیست در ستون «دعوت از اقتصاددانان» با طرح این سوال که «بحران چگونه آموزش علم اقتصاد را تغییر داده است» دانشگاهیان را به انعطاف‌پذیری در تغییر و ارتقاي سرفصل‌های درسی تشویق کرده است. اقتصاددانان در پاسخ‌های خود به این سوال به نکات قابل‌تاملی اشاره كرده‌اند. به نظر می‌رسد توجه به نکات مطرح شده در این پاسخ‌ها برای بسیاری از دانشجویان و استادان رشته اقتصاد ضروری است.

همانگونه که در قسمت اول از این مبحث اشاره شد میشل پتیس معتقد است «هر چند که ریاضیات بسیار مفید است، اما نباید در قلب ساختار آموزش اقتصاد قرار گیرد. این جایگاه باید برای دانش تاریخ اقتصادی ذخیره شود.» سایر اقتصاددانان تلاش کرده‌اند دانشجویان و اقتصاددانان را به داشتن نگاهی خلاقانه در ارتباط با استفاده از مدل‌های اقتصادی تشویق کنند. در این قسمت پاسخ‌های سه اقتصاددان دیگر تشریح می‌گردد. اسوار پراساد (Eswar Prasad) و آلبرت آلسینا (Alberto Alesina) دیدگاه‌های نقادانه خود را با اشاره به نقش مکانیسم بازار و دیدگاه‌هایی که در حمایت از سیاست‌های کینزی در دوران پس از بحران به‌وجود آمد، تشریح کرده‌اند؛ همچنين دیوید لیابسون (David Laibson) صراحتا با شمردن چهار تغییر واضح، سعی کرده است انعطاف‌پذیری خود را در تدریس مباحث اقتصاد کلان نشان دهد.

نظرات این اقتصاددانان در پاسخ به سوال نشریه اکونومیست را با هم مرور می‌کنیم.

ادامه مطلب

دیروز امتحان اقتصاد کلان داشتم

2010-10-31T20:31:00.001+03:30

دیروز امتحان اقتصاد کلان پیشرفته داشتم . امتحان دیروز کلاً دو تا سوال داشت . اولی کاملاً ریاضی بود . ریاضیات دوست داشتنی است و دانستن ریاضی به هرکسی میتواند احساس غرور بدهد اما موقع امتحان ، احساس تنفر می کردم . نه بخاطر اینکه سخت و پیچیده بود . شیرین بود و برای کسی که ریاضی بداند برای نمره گرفتن خیلی عالی بود . پنج شش صفحه ای معادلات ریاضی سیاه کردم اما در حین نوشتن احساس بدی داشتم از اینکه در کلاس اقتصاد کلان بیش از آنکه اقتصاد یاد گرفته باشیم ترتیب و توالی یک سری معادلات ریاضی را تمرین کرده ایم . ریاضیات قرار بوده یک ابزاری باشد برای فهم بهتر اقتصاد ولی بعضی ها افراط کرده اند و آن را جانشین اقتصاد کرده اند . شاید به همین دلیل است که بسیاری از فارغ التحصیلان رشته اقتصاد بعد از سپری کردن دوره کارشناسی ارشد و یا دکترا فقط برای تدریس در دانشگاهها مناسب هستند و فقط می توانند تعدادی مثل خودشان را تربیت کنند. مقاله نوشتن هایمان هم شده جمع و جور کردن یک سری دیتا و گذاشتن در یک مدل خشک و به دست آوردن نتایجی آنچنانی . بعد هم یک دنیا لذت می بریم که کار علمی کرده ایم . به قول یکی از دوستان ، این شیوه جهان سومی هاست . چنین شیوه ای ادامه همان مدرک گرایی است . همان گرایشی که شعار می دهد بی خیال علم و کاربردی نمودن علم ، مدرک را بچسب . در ارتباط با این بحث بدی نیست این مطلب را اگر نخوانده اید بخوانید .

اما سوال دومی که در امتحان دیروز طرح شده بود جالب بود . از سوال دوم لذت بردم . سوال تقریباً این بو د : فرض بگیرید پژوهشگری هستید که قرار است در ارتباط با موضوع رشد اقتصادی توصیه های را برای دولتمردان یکی از کشورهای در حال توسعه بر مبنای مدل رشد درونزا بنویسید . به چه متغیرهایی اشاره می کنید . با توجه به مدل رشد درونزا ، دو متغیر مرتبط با رشد اقتصادی در کشورهای در حال توسعه را توضیح دهید .

چه خوب میشود اگر دوستان رشته اقتصاد و یا اقتصاد خوانده ، نظرات خود را در پاسخ به این سوال بنویسند. منتظر نظرات و پاسخ های شما هستم .

تغییراتی در علوم انسانی

2010-10-26T00:00:00.003+03:30

مدیر کل دفتر گسترش آموزش عالی با اعلام اسامی 12 رشته علوم انسانی که توسعه و پذیرش دانشجو در آنها منوط به بازنگری شده است گفت: 70 درصد محتوای این رشته ها با محوریت بومی و دینی بازنگری می شود که بازنگری تا تابستان سال آینده نهایی می شود.

هنوز درست اعلام نشده ولی علی الظاهر رشته اقتصاد هم لابلای این 12 رشته هست . البته امیدوارم که رشته اقتصاد جزو این رشته ها نباشد . اما اگر رشته اقتصاد هم در فهرست این رشته ها باشد احتمالاً منظور از بازنگری در این رشته این است که رشته اقتصاد با سبک و سیاق متفاوتی نسبت به آنچه در سایر دانشگاههای دنیا تدریس می گردد بازنگری شود و احتمالاً با مایه ای اسلامی تدریس گردد . در چنین حالتی سلیقه ها ، اثرگذارترین فاکتور در تغییر مواد درسی خواهند بود . من فکر میکنم بهتر است آقایان در حوزه های علمیه و یا دانشگاههای خاصی ( که معمولاً تحت نظر ارگانهای مرتبط اداره می گردد ) رشته اقتصاد اسلامی را ایجاد نمایند و نظرات خود را به همه دانشگاههای کشور تحمیل نکنند . در این حالت اساتید رشته اقتصاد نیز احساس رضایت خواهند نمود و طرفداران درج مفاهیم دینی در سرفصل های رشته اقتصاد به یک رضایت نسبی دست خواهند یافت .

کاتالاکسی یاددشتی در این مورد نوشته است . این یادداشت را هم مطالعه کنید .

بحران چگونه ‌آموزش علم اقتصاد را تغییر داده است؟- قسمت دوم

2010-10-25T05:28:00.002+03:30

این مطلب دومین قسمت از موضوعی است که برای روزنامه دنیای اقتصاد کارکرده ام .

پس از وقوع بحران مالی در سال 2007‌، اقتصاددانان مجبور شدند در مقابل سوالاتی که درباره علم اقتصاد در رسانه‌های مختلف مطرح شد از‌اين علم دفاع کنند‌.

اکونومیست در ستون «دعوت از اقتصاددانان» با طرح ‌اين سوال که «بحران چگونه ‌آموزش علم اقتصاد را تغییر داده است» دانشگاهیان را به انعطاف‌پذیری در تغییر و ارتقاء سرفصل‌های درسی تشویق کرده است. در قسمت نخست از ‌اين بحث‌، در پاسخ‌های ارائه شده برای ‌اين سوال‌، بر جنبه‌های خاصی از علم اقتصاد همچون تاریخ اقتصادی‌، فاینانس و اقتصاد خرد تاکید شده بود‌. در قسمت قبلی(كه در تاريخ 11مهر منتشر شد) به جملاتی از میشل پتیس (Michael Pettis) اشاره شد که «هر چند که ریاضیات بسیار مفید است؛ ‌اما نباید در قلب ساختار ‌آموزش اقتصاد قرار گیرد.‌اين جایگاه باید برای دانش تاریخ اقتصادی ذخیره شود»‌. در پاسخ دیگری، استفن گینگ (Stephen King) ضمن آرزوی وقوع رنسانسی برای در مرکز توجه قرار گرفتن مطالعات کیفی در علم اقتصاد خاطرنشان کرده بود که «بعضی اوقات اقتصاددانانی که فاقد دانش و مهارت‌های لازم هستند با تاکید بر تکنیک‌های کمی‌، دیگر موضوعات مرتبط با دانش اقتصاد را نادیده مي‌گیرند.»‌ در پاسخ دیگری که در قسمت نخست تشریح شد لئورنس کاتلیکف (Laurence Kotlikoff‌) پیشنهاد کرده بود که مبحث تعادل در بازارهای مختلف آنقدر اهمیت دارد که‌اين موضوع‌، باید علاوه بر سطوح تحصیلات تکمیلی در سطح کارشناسی رشته اقتصاد برای دانشجویان تدریس گردد‌. در‌اين قسمت‌، پاسخ‌های دو اقتصاددان دیگر ارائه مي‌گردد‌. گيلس (Gilles Saint-Paul ) که اقتصاددانی فرانسوی است به رجوع به نگاه‌هایی که دارای زیرساخت‌های کینزی هستند به عنوان یکی از محصولات فرعی و نامیمون بحران اخیر‌، اشاره کرده است‌. او بر عدم تغییر پارادایم‌ها در علم اقتصاد تاکید کرده و معتقد است، دلیلی وجود ندارد که گفته شود علم اقتصاد باید به خاطر بروز و ظهور چنین بحران‌هايی تغییر کند‌. در ادامه بحث، پاسخ اقتصاددانان دیگری از فرانسه آقای پائول سیبرایت (Paul Seabright)بررسی خواهد شد.

ادامه مطلب

نکاتی در مورد مخارج ادامه تحصیل در مالزی

2010-10-23T06:15:00.007+03:30

طی یکی دو سال گذشته تماس های مختلفی داشته ام که در مورد ادامه تحصیل در مالزی سوالاتی را مطرح کرده اند . سوال های مطرح شده عمدتاً شباهت دارند و یکی از مهمترین سوالاتی که مطرح می گردد میزان هزینه های تحصیل و زندگی در مالزی است . پاسخ دادن به این سوال مشکل است . افرادی که معمولاً این سوال را می پرسند توضیح چندانی نمی دهند و به صورت کلی می پرسند که مخارج ماهیانه چقدر است . پرسیدن این سوال همانند پرسیدن این سوال است که هزینه زندگی ماهیانه در ایران چقدر است؟ قطعاً هزینه ماهیانه بسته به مجرد بودن یا متاهل بودن ، تعداد فرزندان ، سن فرزندان ، محل زندگی ، رشته دانشگاهی ، مقطع تحصیلی و فاکتورهای دیگر ، متفاوت خواهد بود . یکی از فاکتورهای موثر این است که برای افراد متاهل زن و شوهر هر دو نفر قصد ادامه تحصیل داشته باشند یا فقط یکی از آنها .

برای کسانی که قصد دارند در مقطع PhD تحصیل نمایند نحوه تامین هزینه ها مهم است .

در حال حاضر بنا بر آمار مسوولین سفارت حدود 2700 دانشجوی ایرانی در مقطع دکترا مشغول به ادامه تحصیل در دانشگاههای مالزی هستند . این افراد سه دسته هستند :

1- افرادی که از طریق وزارت علوم ، دانشگاه آزاد یا سایر سازمانهای دولتی و یا غیر دولتی حمایت میگردند . این افراد از بورس تحصیلی استفاده می کنند یا به صورت مامور به تحصیل تحت حمایت ارگانهای مذکور قرار دارند .

2 - افرادی که از طریق دانشگاههای مالزی تحت حمایت مالی قرار دارند . در واقع از بورس و حمایتهای وزارت آموزش عالیمالزی یا دانشگاههای مالزی استفاده میکنند .

3 - دانشجویانی که مورد حمایت مالی قرار نمیگردند و اصطلاحاً Self Finance می باشند . این گروه خود به چند دسته تقسیم میگردند .

3-1 - دانشجویانی که در مالزی کار میکنند از این طریق درآمد کسب میکنند. در حال حاضر کار کردن برای دانشجویان خارجی تقریباً غیرقانونی است ( به جز مواردی معدود) اما به هرجهت تعدادی از دانشجویان ، فعالیت هایی دارند .

3-2- دانشجویانی که در ایران مشغول به کار هستند و به مالزی رفت و آمد دارند . بعضی از دانشجویان بعد از گذراندن ترمهای اول و پاس نمودن واحدهای اجباری ، مطالعات خود را در ایران ادامه می دهند و با موافقت استاد راهنما به مالزی رفت و آمد میکنند . این افراد در واقع در ایران زندگی کرده ، مخارج خود را از محل کار کردن در ایران تامین نموده و هر چند ماه یک بار به مالزی سر می زنند و مدتی را در مالزی زندگی میکنند .

3-3- دانشجویانی که هیچ شغلی ندارند و در واقع کار نمیکنند اما از طریق منابع مالی داخل ایران استفاده میکنند . این افراد از طریق خانواده ها تامین میگردند یا از پس انداز و یا منابع مالی دیگری تامین میگردند .

دسته هایی از دانشجویان که صرفاً از منابع مالی داخل ایران تامین میگردند شدیداً به نرخ ارز وابسته هستند و اتفاقات یکساله گذشته ، زندگی آنها را تحت تاثیر قرار داده است . اما افرادی که از منابع مالی داخل مالزی تامین میگردند طبیعی است که از تغییرات نرخ ارز اثرپذیری کمتری دارند .

خلاصه اینکه متقاضیان ادامه تحصیل در خارج از کشور الزاماً در برنامه ریزی برای تامین مالی باید به افزایش نرخ ارز توجه لازم مبذول فرمایند . تصور نکنند اگر یک نفر گفت برای یک زوج دانشجو ماهیانه یک ملیون تومان هزینه لازم است این رقم برای همیشه ثابت است . برای مثال طی یک سال گذشته هر رینگت از حدود 270 تومان تا 400 تومان هم نوسان داشته و فعلاً حدود 370 تومان می باشد .در یکسال گذشته در ایران دلار گرانتر و برعکس در مالزی دلار ارزانتر شده است . در نتیجه رینگت برای ایرانی ها بیش از سی درصد گرانتر شده و در واقع قدرت خرید دانشجویان ایرانی که صرفاً از منابع مالی داخل ایران تامین میگردند بیش از سی درصد کاهش یافته است .
نکته مهم دیگری که متقاضیان ادامه تحصیل در خارج ازکشور و علی الخصوص افراد متاهل باید توجه نمایند هزینه های مربوط به استقرار است . این مخارج در ابتدای سکونت در کشور جدید هزینه گردیده و نمی توان در قالب هزینه های ماهیانه به آن اشاره نمود.
برای کسب اطلاعات مورد نیاز به سایت های مختلفی می توان مراجعه کرد . برای مثال این سایت را ببینید.

رکود طولانی مدت، چه خطراتی دارد؟

2010-10-18T08:29:00.003+03:30

این مطلب، ترجمه ای است که برای روزنامه دنیای اقتصاد انجام داده ام .

نشریه اکونومیست در سلسله سوالاتی که در ستون «دعوت از اقتصاددانان» مطرح می‌كند، این بار پرسیده است: رکود طولانی مدت، چه خطراتی دارد؟

پاسخ‌هایی که برای ارائه انتخاب شده‌اند همگی بر اهمیت اقتصاد آزاد و ضرورت کاهش دخالت‌های دولت تاکید دارند. بعد از بحران و رکود کم سابقه‌ای که در سال‌های اخیر اتفاق افتاد، بسیاری توسل به سیاست‌هایی برای حمایت از بنگاه‌های اقتصادی را توصیه نمودند و برخی از سیاست‌ها نگرانی‌هایی را برای حامیان اقتصاد آزاد ایجاد كرد. این نگرانی‌ها را می‌توان در نوشته‌های حامیان اقتصاد آزاد به راحتی مشاهده كرد.

واکنش‌هایی که سیاست‌گذاران ژاپنی اخیرا در قبال کنترل رکود در ژاپن داشته‌اند و نگرانی از سیاست مقابله به مثل کشورها در موضوع کاهش نرخ ارز به این نگرانی‌ها دامن زده است و مدافعان اقتصاد آزاد را برای دفاع از تئوری‌ها و مفاهیم مربوطه فعال‌تر نموده است.

نشریه اکونومیست که دائما سوالات مهم و به روزی را با اقتصاددانان در میان می‌گذارد، این بار این سوال را مطرح كرده که «رکود طولانی مدت، چه خطراتی دارد»، اما به نظر می‌رسد پاسخ‌دهندگان بیشتر به خطراتی که از طریق واکنش‌های سیاستگذاران در قبال رکود ایجاد خواهد گردید، پرداخته‌اند. استفن کینگ (Stephen King) با مقایسه سیاست‌های کشور ژاپن و آمریکا تلاش کرده است، توجه سیاست‌گذاران آمریکایی را به درس گرفتن از سیاستگذاران ژاپنی تشویق نماید.

جسپر کول (Jesper Koll) که خود یک اقتصاددان ژاپنی است، معتقد است «جهان در دهه گذشته بر مداخله‌های دولتی چه از طریق سیاست‌های مالی و چه سیاست‌های مربوط به فاینانس یا وضع قوانین و مقررات جدید اصرار نموده است.»

جسپر ادعا می‌کند که چین به عنوان بزرگ‌ترین نمونه «اقتصاد دستوری» در واقع در ابتدا از قدرت سیاست‌گذاری برای مقتدركردن سرمایه‌گذاران و ریسک‌پذیران بخش‌خصوصی استفاده می‌کند و در مقابل، در دموکراسی‌های بزرگی که دارای بازار آزاد هستند حتی یک کاهش کوچک دوره‌ای بهانه‌ای می‌گردد برای معافیت‌های مالیاتی و مداخله بیشتر بانک مرکزی در بازار دارایی‌های خصوصی. در واقع جسپر به صورت طعنه‌آمیز، سیاست‌گذاران کشورهای غربی را به عدم مداخله در سیستم اقتصاد آزاد تشویق می‌نماید.

در پایان این مقاله آقای لئورنس کاتلیکف( Laurence Kotlikoff) به صورت مختصر به اصل مشکل اشاراتی داشته است و به مشکلاتی در دوران کسادی و رکود بر اقتصادهای توسعه یافته تحمیل گردیده است، می‌پردازد.

ادامه مطلب

نرخ ارز و مشق اقتصاد

2010-10-13T14:31:00.012+03:30

یاسر ملایی در وبلاگ مشق اقتصاد یادداشت ارزشمند و آموزنده ای در تشریح نظریه برابری قدرت خرید و نرخ ارز نوشته و در بخش هایی از این یادداشت به مقاله نرخ ارز – نگاه از زاویه ای متفاوت اشاره نموده و مقاله مذکور را نقد کرده است . این نقد در پنج بند تنظیم گردیده که بند اول آن به قول یاسر بر پایه منطق استوار است و نوشته که « نرخ‌دلار نسبت به قیمت ریال » عبارت اشتباهی است و باید به جای آن از عبارت « نرخ دلار نسبت به ریال » استفاده کرد . تذکر یاسر به جا و درست است . استفاده از عبارت نرخ دلار یا نرخ مبادله دلار و ریال صحیح می باشد . بخاطر این تذکر تشکر میکنم .
یاسر در بندهای دوم و سوم ، نظریه برابری قدرت خرید را خیلی خوب توضیح داده و انتقاد کرده که بسنده نمودن به چند جمله برای توضیح دادن این نظریه کافی نبوده است . این هم حرفی است . یاسر درست میگوید که میتوان در مورد این نظریه بیشتر صحبت کرد و من هم فکر میکنم که برای رساندن مقصد اصلی مقاله ام شاید بهتر بود اشاره ای به بلند مدت بودن و بعضی نکات دیگر میکردم . اما کار وقتی سخت می شود که تاکید داشته باشی مطالب علمی را به نحوی بنویسی که هم در فهم عمومی باشد و هم از جاده علم اقتصاد خارج نشود . یاسر و بعضی از دوستان معتقدند این مقاله از جاده علم اقتصاد خارج شده است . بعضی از دوستان هم میگویند اینطور نیست . به هر جهت من سعی کرده ام که به سادگی توضیح داده شود که مقایسه شاخص قیمت مصرف کننده در دو کشور تنها معیار برای پیشنهاد قیمت نرخ ارز نیست . شاید در رساندن این مفهوم موفق نبوده ام . در مورد افرادی که چنین استدلالی را برای پیشنهاد نرخ ارز استفده میکنند مثالهای زیادی میتوان مطرح کرد. برای مثال به مقاله ای که با عنوان نرخ متعادل دلار در تاریخ ششم مهر ماه در روزنامه آرمان منتشر شده است نگاهی داشته باشید. در این مقاله در مورد پیشنهاد مبلغ 1700 تومان برای دلار استدلال هایی داشته است و التفات به مقایسه شاخص قیمت مصرف کننده در دو کشور در مرکز توجه مقاله بوده است .
یاسر در چهارمین بند از نقدش مچ من را گرفته است و بنده هم گردنم از مو باریکتر . اینکه از کلمه مچ گیری استفاده کردم منظورم این نیست که هر نقدی مچ گیری است . مچ گیری نقدی است که برای مچ گیری استفاده می گردد .حرفی برای گفتن در مورد بند چهارم ندارم .
در پنجمین بند از نقد یاسر به یکی از نکات مهم مقاله پرداخته شده است . یاسر گفته که « در واقع، نویسنده‌ی محترم، در جمله‌ی پایانی نوشته‌ی خود، مسأله‌ی نرخ ارز را مسأله‌ای «صنفی» و مربوط به منافع صادرکنندگان می‌داند.» با صدای رسا اعلام می شود که قطعاً و یقیناً چنین برداشتی نادرست است و به قول خارجی ها Misunderstanding شده است . توضیحات مربوط به این سوء تفاهم را در این پست نوشته ام . در ابتدای مقاله مذکور نوشته بودم که
« ذکر این نکته ضروری است که هدف از این نوشتار توصیه یا حمایت از افزایش یا کاهش نرخ ارز نیست. »
به این دلیل چنین تذکری را در ابتدای مقاله نوشتم که از پیش داوری های احتمالی جلوگیری شود که علی الظاهر نشد .
تعداد کسانی که معتقدند نرخ ارز در کشور ما باید افزایش قابل توجهی داشته باشد زیاد است ولی افرادی هم هستند که چنین پیشنهادی را صحیح نمی دانند . یکی از این افراد آقا یاسر است . اگر این آقا یاسر عزیز همان یاسر ملایی باشد ( که حدس میزنم هست ) در مقاله مفصل و زیبایی با عنوان تأملی در پیش‌نهاد افزایش نرخ ارز، هم‌زمان با هدفمند کردن یارانه‌ها گفته است :

« افزایش نرخ ارز هم‌زمان با افزایش قیمت حامل‌های انرژی، با جلوگیری از کاهش سهم درآمد حاصل از صادرات نفت در بودجه‌ی دولت، به نوعی نقض غرض است و باعث شکست اهداف ثبات‌سازی اقتصادی، که در پس اجرای این لایحه مورد نظر است، خواهد شد. همچنین، بخش‍های مهمی از واحدهای تولیدی ایران، نه تنها از این افزایش نرخ ارز در کوتاه‌مدت منتفع نمی‌شوند، بلکه فشار مضاعفی را هم‌زمان با افزایش قیمت حامل‌های انرژی متحمل خواهند شد. بنابراین، پیش‌نهاد افزایش نرخ ارز هم‌زمان با اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها با هدف کمک و جبران بخش تولید، مناسب به نظر نمی‌رسد. »
در یادداشت دیگری که در وبلاگ دگردیسی مشغولیت ها منتشر شده است محمد رضا فرهادی پور گفته :
« معمولا افزایش نرخ ارز بر تورم و نقدینگی تأثیر می‌گذارد. مدت‌ها پیش عباس شاکری در مطالعه‌ای نشان داده بود که هر یک درصد تغییر در نرخ ارز رسمی موجب هشتاد و پنج هزارم درصد افزایش در نرخ تورم می‌شود. اما تأثیر افزایش نرخ ارز در شرایط فعلی اقتصاد ایران به دلیل عدم‌مشخص بودن سایر سیاست‌های پولی و همین‌طور سیاست هدفمندسازی یارانه‌ها مبهم است. » یک سوال از آقا یاسر . اگر کسی از شما یا سایر افرادی که استدلال هایی مشابه موارد مذکور در مقاله شما یا محمدرضا فرهادی پور دارند در نقد استدلال هایش با جملات زیر مواجه شود ، چگونه باید جوابش را داد . جملات زیر عیناً در نقد یاسر نوشته شده است :
« نویسنده‌ی مطلب مورد اشاره، مسلّماً کشاورز، تولیدکننده و صادرکننده‌ی خشکبار، چایکار، برنج‌کار، بافنده یا صادرکننده‌ی فرش، تولید‌کننده‌ی پوشاک، و به طور کلّی، سهام‌دار یا کارگر کسب‌وکاری که در حضور رقبای چینی در آستانه‌ی ورشکستگی قرار دارد نیست. زیرا در این صورت، اهمیّت نرخ ارز را با گوشت و پوست خود لمس می‌کرد. بنابراین، وی را باید در میان آن دسته از گروه‌های اجتماعی جست‌وجو کرد که از افزایش نرخ ارز متضرر خواهند شد. تمامی‌ کارمندان دولت و کسانی که حقوق ثابت و شغل باثباتی دارند و با افزایش نرخ ارز، قدرت خرید آنها از کالاهای وارداتی کاهش خواهد یافت در این دسته‌ هستند. در واقع، چنین افرادی در برابر این پرسش قرار دارند که چرا باید طرفدار سیاستی باشند که از ناحیه‌ی آن متضرّر می‌شوند؟»
من از شما یاد میگیرم که در جواب چنین صحبتی چه باید گفت . این همه نکات قشنگ از شما یاد گرفتم ، چه خوب میشود که بیشتر از این هم یاد بگیرم .
به هرجهت ، صمیمانه از آقای یاسر ملایی تشکر میکنم.

آیا مداخله دولت‌ها در نرخ ارز به اقتصاد جهانی آسیب می‌رساند؟

2010-10-11T08:11:00.002+03:30

ژاپن تصمیم گرفته است که با مداخله در نرخ ارز بخشی از آسیب‌های بحران اخیر را جبران نماید.

آقای ریچارد کو (Richard Koo) اقتصاددان برجسته ژاپنی در پاسخ به این سوال نشریه اکونومیست خاطرنشان می‌سازد که ژاپن برای مدت دو سال بعد از بحران، مقاومت نمود و از کاهش ارزش ین جلوگیری کرد، اما علی‌الظاهر تحمل ژاپن تمام شده و این بار تصمیم به کاهش در ارزش ین گرفته است. پاسخ آقای ریچارد کو خواندنی و جالب است. در پاسخی متفاوت، میشل پتیس (Michael Pettis) دخالت در نرخ ارز را پدیده‌ای در ادامه سیاست‌هایی همچون افزایش تعرفه‌های تجاری می‌داند و معتقد است وقتی که کشورهایی که کسری در تقاضا دارند چنین اقدامی را انجام می‌دهند، غالبا سیاست مقابله‌به‌مثل را انتخاب کرده‌اند، اما اسکاتر سامنر (Scott Sumner) با نگاهی متفاوت، سیاست مداخله در نرخ ارز را در راستای سیاست‌های پولی را بررسی و تحلیل نموده و معتقد است اصلاحات اقتصادی از طریق نرخ ارز نمی‌تواند راه‌حلی برای عدم‌موازنه جهانی تلقی گردد. پاسخ‌های اقتصاددانان به این سوال نشریه اکونومیست را با هم مرور می‌كنیم.

ادامه مطلب

این مطلب را برای روزنامه دنیای اقتصاد تهیه نموده ام و در تاریخ 89/7/19 در صفحه اقتصاد و سیاست منتشر گردیده است.

ماهاتیر محمد قهرمان اصلی نبوده است

2010-10-09T19:05:00.005+03:30

ماهاتیر محمد مخصوصاً برای ما ایرانی ها خیلی شناخته شده است . در این وبلاگ نیز بارها در مورد ماهاتیر محمد مطالبی نوشته شده است . آنچه این بار باعث شد مجدداً در مورد این شخصیت مشهور مطلبی بنویسم ، ایمیلی بود که توسط یکی از دوستان فوروارد شده است . این ایمیل درباره شخصیت ماهاتیر محمد بود . پس از خواندن این ایمیل به یاد قهرمان طلبی های خودمان افتادم . در ایمیل مذکور همان چیزی نوشته شده که در ذهن بسیاری از ما همیشه جای داشته و جای دارد . اینکه ماهاتیر محمد کلید اصلی توسعه در مالزی است . اوست که مالزی را نجات داده است و اوست که موقعیتی ایجاد کرده است که مردم مالزی با عزت و احترام فراوان زندگی میکنند و در دنیا سربلند هستند . خلاصه کلام اینکه ما فکر میکنیم که ماهاتیر محمد قهرمان مالزی است . پیش فرض این تفکر این است که هیچ کشوری بدون قهرمان ، ساخته نخواهد شد و باید قهرمانی بیاید و قس علی هذا . بعید است که ماهاتیر محمد به تنهایی کاری کرده باشد . او ساخته و پرداخته و عصاره یک ملت است . در قالب حزب فعالیت نموده است . با گروههای مختلف کار کرده است . از تجربیات دیگران استفاده نموده و در زمان خودش طرفدارانی داشته و نیز منتقدین متعددی داشته است. من در این مدتی که در مالزی بوده ام نتوانسته ام وجود چنین قهرمانی را آنگونه که مردم ایران از او ساخته اند در چشم های مردم مالزی حس کنم. دکتر ماهاتیر محمد نماینده جمع و سیستمی بوده که مسیر توسعه در مالزی را هموار کرده اند . قهرمان سازی نکنیم . او عصاره این ملت است . از طرف خدا نیامده است . زحمات فراوانی کشیده است اما پشتیبان او که یک سیستم مقتدر بوده است قهرمان اصلی است .

درباره «برداشت های متناقض از سیاست های ارزی»

2010-10-05T19:17:00.008+03:30

مقاله ای که در تاریخ 89/7/6 با عنوان نرخ ارز، نگاه از زاویه ای متفاوت نوشته بودم در تاریخ سیزدهم مهرماه در سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد نقد گردیده است. نویسنده محترم این سرمقاله آقای دکتر فرخ قبادی به جملاتی از این مقاله اشاره فرموده اند و از این مقاله برداشت کرده اند نویسنده چنین منظوری داشته است : « با انتقاد از سیاست ارزی کنونی، این «بدبینی» ایجاد مي‌شود که منتقدین سنگ منافع صنفی خود را به سینه مي‌زنند.»

چندین بار مقاله ام را بازخوانی کردم و خوشبختانه در جملات و مفاهیم مطرح شده در آن اثری از چنین منظوری نیافتم . شاید علت اینکه آقای دکتر قبادی از این مقاله چنین برداشتی داشته اند درج این جملات در مقاله مذکور است :
« شاید تمرکز صرف بر چالش مهم تعدیل نرخ ارز، بدون توجه کافی به مطالب مهم دیگری همچون کاهش تعرفه‌های تجاری، تلاش برای غیر دولتی نمودن اقتصاد (دولت به معنای حاکمیت)، تشویق تولیدکنندگان برای توسعه تکنولوژی و افزایش توان رقابت، توجه به بهره‌وری و کیفیت بیشتر و بسیاری از نکات مهم و حیاتی دیگر باعث ایجاد یا افزایش برخی از بدبینی‌ها در مورد نگرش صنفی به برخی از موضوعات اقتصادی نیز بگردد. »

استفاده از کلمه «بدبینی » در جملات فوق جلوه خوبی نداشته و علی الظاهر سنگینی این کلمه بر مفهوم کلی جملات فوق سایه انداخته است . به نظر می رسد بهتر بود کلمه «گمان» جایگزین کلمه « بدبینی » می گردید تا خوانندگان مقاله جنبه منفی کمتری دریافت می نمودند ، هر چند که در اصل ماجرا چندان تغییری ایجاد نمی شد . همانطور که آقای دکتر قبادی در سرمقاله مذکور اشاره کرده اند برخی «اساسا مدعی اند که غیر از صادرکنندگان غیرنفتی که به دنبال منافع صنفی خود هستند، مخالفت دیگری با سیاست تثبیت نرخ ارز وجود ندارد» ، باید اقرار نمود هستند افرادی که به این گمان باور دارند که بعضی افراد یا تشکل ها با نگرش های صنفی مدافع افزایش نرخ ارز هستند . اگر چنین گمان هایی وجود داشته باشد باید ریشه هایش را بررسی نمود و تحلیل کرد . من نیز به یکی از ریشه هایش اشاره نموده ام و به نحوی تلاش کرده ام که در مسیر اصلاح این گمان ها قرار گیرم . به هرجهت برای نویسنده این سطور نیز پذیرفتنی نیست که با هر انتقادی « از سیاست ارزی کنونی، این «بدبینی» ایجاد شود که منتقدین سنگ منافع صنفی خود را به سینه مي‌زنند.» طبیعی است که چه بسا افراد و گروههای مختلف با نیات متفاوت به نقد موضوعی یا سیاستی بپردازند اما الزاماً همه از مسیر علمی و نیات بی طرفانه و منصفانه دور نیستند . خلاصه کلام اینکه نظرات آقای دکتر فرخ قبادی را می پذیرم و معتقدم که هر انتقاد کننده ای از سیاست های ارزی کشور الزاماً نماینده صنف خاصی نیست . اما اگر نماینده صنف خاصی هم باشد ایرادی ندارد. اصناف ،سندیکاها و تشکل ها ، بخش های مهمی از جامعه مدنی هستند و پیگیری منافع صنفی چه بسا که در مجموع ، منافع اقتصادی و اجتماعی را تضمین نماید . همانگونه که آقای دکتر قبادی فرموده اند : « چنانچه صادرکنندگان غیرنفتی کشور نیز خواستار اصلاح یک سیاست نادرست و زیانبار باشند، خلافی مرتکب نشده‌اند.»

بحران چگونه آموزش علم اقتصاد را تغییر داده است؟ - قسمت اول

2010-10-03T07:12:00.003+03:30

این مطلب ترجمه ای است که برای روزنامه دنیای اقتصاد انجام داده ام . مطالعه این مطلب به استادان و دانشجویان رشته اقتصاد پیشنهاد می گرددد.

اکونومیست در ستون «دعوت از اقتصاددانان» با طرح این سوال که «بحران چگونه آموزش علم اقتصاد را تغییر داده است؟» دانشگاهیان را به انعطاف پذیری در تغییر و ارتقاي سرفصل‌های درسی تشویق نموده است.

در پاسخ‌هایی که اقتصاددانان برای این سوال ارائه نموده‌اند بر جنبه‌های خاصی از علم اقتصاد همچون تاریخ اقتصادی، فاینانس و اقتصاد خرد تاکید گردیده است. میشل پتیس (Michael Pettis) معتقد است هر چند که «ریاضیات بسیار مفید است اما نباید در قلب ساختار آموزش اقتصاد قرار گیرد. این جایگاه باید برای دانش تاریخ اقتصادی ذخیره گردد.» استفن كینگ (Stephen King) نیز خاطر نشان می‌سازد که «بعضی اوقات اقتصاددانانی که فاقد دانش و مهارت‌های لازم هستند با تاکید بر تکنیک‌های کمی، دیگر موضوعات مرتبط با دانش اقتصاد را نادیده می‌گیرند».

استفن امیدوار است رنسانسی برای توجه نمودن به مطالعات کیفی در علم اقتصاد به‌وجود آید. لئورنس کاتلیکف (Laurence Kotlikoff) معتقد است مبحث تعادل‌ها در بازارهای مختلف آنقدر اهمیت دارد که باید علاوه بر سطوح تحصیلات تکمیلی در سطح کارشناسی رشته اقتصاد برای دانشجویان تدریس گردد. بعضی از اقتصاددانان همچون ریچارد بالدوین (Richard Baldwin) و‌هال واریان (Hal Varian) تاکید می‌کنند که در آموزش اقتصاد به دانشجویان، موضوعی همچون «سیستم بانکی سایه» باید بیش از این مورد توجه قرار گیرد. موارد دیگری همچون توجه به موضوعات فاینانس و مخصوصا توجه بیشتر به مسائل بنگاه‌ها در سطح اقتصاد خرد از دیگر نکاتی است که پاسخ‌دهندگان اشاره نموده‌اند. مطالعه این پاسخ‌ها به استادان و دانشجویان رشته اقتصاد توصیه می‌گردد. برخی از پاسخ‌های ارائه شده به این سوال که همه را با هم مرور می‌کنیم.

ادامه مطلب

افزایش نرخ ارز

2010-10-01T16:28:00.002+03:30

داغترین بحث اقتصادی این روزها افزایش نرخ ارز است . رییس بانک مرکزی گفته است که بخشی از این افزایش کاذب است . تا اینجای بحث نتیجه میگیریم که رییس بانک مرکزی پذیرفته که بخشی از این افزایش محقق شده است و بسیاری منتظرند که این افزایش در ماههای آینده ادامه پیدا کند . وبلاگ های اقتصادی هم این روزها فعال بوده اند و در مورد دلایل نرخ ارز مطالب متعددی نوشته اند . تعدادی از این مطالب را با استفاده از لینک های زیر بخوانید.

حسین عباسی
محمدرضا فرهادی پور

تهاجم فرهنگی

2010-09-29T14:06:00.001+03:30

Mohan اهل سری لانکا و مسیحی است . خانمش هم بودایی است . در واقع اساساً هیچ ارتباطی با اسلام ندارند اما با مسلمین کم و بیش در ارتباطند. امروز در مسیر دانشگاه حال و احوال میکردیم و از اینکه امتحان جامع را پاس کرده است صحبت میکرد. گفتم به نظر میرسد طی یکسال آینده فارغ التحصیل شده باشی . جواب داد:

انشالله

پرسیدم انشالله گفتن را از کجا یاد گرفتی. گفت از دوستان ایرانی . موقع خداحافظی هم با لهجه خودش گفت :

خداحافظ

خلاصه اینکه از دوستان ایرانی این دو کلمه را خوب یاد گرفته : انشالله و خداحافظ . کلمات دیگری هم می دانست. در مسیر برگشت ، گیتا را دیدم که خانمی است اهل اندونزی . او هم از هم خانه ای ایرانیش چند کلمه فارسی یاد گرفته بود و سعی میکرد اعداد را به فارسی بشمرد.

نتیجه : ایرانی ها تهاجم فرهنگی کرده اند . به نحوی که یک نامسلمان (مسیحی) که اهل سری لانکاست یاد گرفته است بگوید انشالله.

نرخ ارز

2010-09-28T04:51:00.003+03:30

نگاه از زاویه‌ای متفاوت

در این یادداشت تلاش نموده ام تحلیلی در مورد مساله چالش‌آفرین نرخ ارز ارائه کنم. ذکر این نکته ضروری است که هدف از این نوشتار توصیه یا حمایت از افزایش یا کاهش نرخ ارز نیست، بلکه صرفا ارائه تحلیلی متفاوت از آنچه در غالب نشریات کشور طرح مي‌شود مد نظر است.

ادامه مطلب

این یادداشت در روزنامه دنیای اقتصاد مورخ ششم مهرماه 89 منتشر گردیده است.
علت اینکه «نگاه از زاویه ای متفاوت » برای این عنوان انتخاب گردیده است را به راحتی با مطالعه سایر مقالات منتشر شده می توان متوجه شد . برای مثال به مقاله ای که با عنوان نرخ متعادل دلار همزمان در روزنامه آرمان منتشر شده است نگاهی داشته باشید.

این مطلب (نرخ ارز - نگاه از زاویه ای متفاوت) در وبلاگ مجله اقتصادی به بحث گذاشته شده است.

دولت‌ها چه اقدامی برای توسعه صادرات انجام دهند؟ - قسمت دوم و پایانی

2010-09-27T03:41:00.001+03:30

قسمت دوم از موضوعی است که برای روزنامه دنیای اقتصاد تهیه کردم و در صفحه اقتصاد و سیاست مورخ 5 مهر 89 منتشر گردیده است . جهت مطالعه اینجا را کلیک کنید.

آزادی اقتصادی

2010-09-22T14:55:00.001+03:30

ایران در سال گذشته در میان 179 کشور رتبه 168 را در رتبه‌بندی شاخص آزادی اقتصادی کسب نموده است و بر همین اساس شاید بتوان گفت که سیاست‌گذاران ایرانی بايد مسیری بسیار طولانی را برای برون رفت از بحران دولتی ماندن اقتصاد طی نمایند.

در این یاددشت تلاش کرده ام ضمن توضیح مفهوم شاخص آزادی اقتصادی و نحوه محاسبه این شاخص ، دلایل مربوط به کسب رتبه پایین توسط ایران تشریح گردد. این مقاله در صفحه اقتصاد و سیاست روزنامه دنیای اقتصاد در مورخ 89/6/31 منتشر گردیده است . برای مطالعه از لینک زیر استفاده نمایید.

ایران و شاخص آزادی اقتصادی در سال 2009

دولت‌ها چه اقدامی برای توسعه صادرات انجام دهند؟

2010-09-20T16:55:00.000+04:30

این موضوع را در دو قسمت برای روزنامه دنیای اقتصاد کار کرده ام . قسمت اول در تاریخ 29شهریور در صفحه اقتصاد و سیاست منتشر شده و قسمت دوم در پنجم مهرماه منتشر میگردد.
برای مطالعه این مطلب از لینک ذیل مطالعه فرمایید.
دولت‌ها چه اقدامی برای توسعه صادرات انجام دهند؟ - قسمت اول

ماتیک

2010-09-17T20:59:00.007+04:30

در حال دیدن برنامه جمعه بازار بی بی سی هستم . می گوید در منطقه خاورمیانه ، عربستان اولین کشور در مصرف لوازم آرایشی و ایران دومین کشور است . در این زمینه خانم های عربستان و ایران رکورد دار هستند. علی الظاهر خانم های ایرانی 5 دلار از درآمد ایرانی ها با میانگین ماهانه 200 دلار را خرج لوازم آرایشی می کنند اما مردم بریتانیا با میانگین درآمد 3000 دلاری فقط 15 دلار را ماهیانه خرج لوازم آرایش می کنند. ایران هفتمین کشور دنیا در واردات لوازم آرایشی است.

فقر در آمریکا

2010-09-17T14:40:00.003+04:30

یکی از اخباری که این روزها در رسانه ها منعکس گردیده است موضوع فقر در آمریکاست. چند وقت پیش کلیپی دیدم که آقای احمدی نژاد در مصاحبه با خبرنگاران (در بلژیک) می گفت که ما در ایران فقیری که محتاج نان شب باشد نداریم چیزی که در آمریکا 40 ملیون هست .
آمار افراد زیر خط فقر در آمریکا در سال 2009 به حدود 44 ملیون نفر یعنی حدود 14 درصد از جمعیت آمریکا رسیده است. و اما نکته مهم این است که تعریف خط فقر در آمریکا چیست ؟ جدول زیر را ملاحظه بفرمایید:

تعداداعضای خانوار	درآمد سالیانه افراد در آستانه فقر
1	$10,830
2	$14,570
3	$18,310
4	$22,050
5	$25,790
6	$29,530
7	$33,270
8	$37,010
هر نفر جمعیت اضافی در یک خانوار	$3,740

SOURCE: Federal Register, Vol. 74, No. 14, January 23, 2009, pp. 4199–4201

همانگونه که در جدول فوق مشاهده می گردد در آمریکا اگر خانواده ای چهار نفری درآمدی کمتر از حدود بیست و شش هزار دلار در سال داشته باشد ، زیر خط فقر قرار می گیرد . توجه بفرمایید بیست وشش هزار دلار درآمد در سال .
نتیجه اینکه وقتی گفته می شود خط فقر در آمریکا سریع چهره فقرای آفریقایی و افغانی و پاکستانی و ایرانی را در ذهن تصور نکنیم . فقیر آمریکایی ممکن است زمین تا آسمان متفاوت باشد.

بازخور یک یادداشت

2010-09-15T19:01:00.002+04:30

مدتی پیش مقاله ای نوشتم با عنوان چشمی بر پاسارگاد - مالزی الگوی گردشگری . این مقاله در روزنامه دنیای اقتصاد چاپ شد . به صورت اتفاقی دیدم که کپی این مقاله در سایتی درج گردیده است . علاقه مند شدم ردپای این یادداشت را در گوگل جستجو کنم . در اولین جستجو حداقل ده سایت را پیدا کردم که رونوشتی از این مقاله رامنتشر کرده اند . برخی به منبع و نام نویسنده اشاره کرده اند و برخی بی خیال این اشاره شده اند . این مهم نیست . نکته ارزشمندی که برای من در این ماجرا حاصل شد دریافت یک بازخور از این مقاله بود . نویسنده دوست دارد اثرش بیشتر مورد توجه قرارگیرد ، موثر باشد و بازخور آن را ببیند .

در میان سایتهایی که این یاددشت را باز نشر کرده اند با سایتی آشنا شدم که تا کنون ندیده بودم. سایتی با عنوان خبرگزاری تقریب که با سه زبان فارسی و عربی و انگلیسی فعالیت میکند. علی الظاهر این یاددشت برای این دوستان هم خوشایند بوده است . به نظر می رسد این سایت وابسته است به سازمان تقریب مذاهب اسلامی. به این فکر می کردم ای کاش می شد این سازمان ارتقا می یافت و نام خود را به سازمان تقریب ادیان تغییر می داد و سیاست کلی هم همان می شد که به انسان یادآوری شود که انسان ها قبل از آنکه به هر دین و دیانتی متعلق باشند به انسانیت متعلق هستند و همه ادیان هم در تلاش بوده اند انسان ها را با یکدیگر مهربان تر کنند . اگر هم دینی یا دیندارانی با مهربانی و عطوفت دشمنی کنند و و از ظلم و تعدی حمایت کنند از این دایره بیرونند . آیا غیر از این است که انسان ها فراتر از اینکه متعلق به چه دین و آیینی باشند محترمند و حقوقی مسلم دارند ؟

آیا زمان تقویت ارزش یوآن فرا رسیده است؟ - قسمت سوم و پایانی

2010-09-13T18:30:00.000+04:30

یوآن، واحد پول چین، مدتی است تقویت نشده، اما اعتراض‌های غرب و برخی از سازمان‌های جهانی در این مدت تقویت گردیده‌اند. دولت چین تقویت ارزش یوآن را به صلاح نمی‌داند و اگر هم طی سال‌های گذشته گهگاهی به این اقدام حتی در حدی مختصر تن داده باشد، اعلام کرده است که دیگر چنین اقدامی را تکرار نخواهد کرد. اما شاید این فشارها یا دلایل دیگری چین را راضی نماید که سیاست متفاوتی در نظر بگیرد. در واقع دولت چین از اواسط سال 2008 که رکود جهانی شدت یافت نرخ یوآن را دوباره ارزش‌گذاری کرد تا از صادر‌کنندگان حمایت کرده و به ثبات مالی کشور کمک نماید. در این میان رشد اقتصادی این کشور سرعت گرفت، اما منتقدان می‌گفتند که این سیاست چین سبب کاهش غیرطبیعی ارزش یوآن و در نتیجه، ارزان‌تر شدن بهای کالاهای صادراتی چین می‌شود و در عین حال موجبات بهره‌مندی غیرعادلانه شرکت‌های چینی را از این امتیاز نسبت به رقبای خارجی آنها فراهم می‌کند که خود سبب افزایش بیکاری و از بین رفتن فرصت‌های شغلی در خارج از چین می‌شود.
ادامه مطلب

از وبلاگ نویسی نترسید

2010-09-10T16:31:00.001+04:30

از وبلاگ نویسی نترسیم. وبلاگ نویسی تجربه ارزشمندی است که قبل از آنکه برای دیگران مفید باشد در رشد و یادگیری نویسنده اثر گذار خواهد بود . برای کسانی که تخصصی دارند یا تجربیاتی دارند که می توانند با دیگران به مشارکت بگذارند ، تجربه وبلاگ نویسی همچون کلاس درسی است که معلم کلاس شاگرد کلاس هم هست .در کشور ما بی انگیزگی و بی حوصلگی و عدم تمایل به ارتباطات وسیعتر در کسانی که ادعای فهم و شعور بیشتر دارند دردی است که کمتر از مشکلات بزرگ سیاسی نیست . منظور من این نیست که به مباحث سیاسی پرداخته شود . بی انگیزگی را باید کشت . بی همتی و بی حوصلگی ما اینقدر زیاد است که کسی حوصله ندارد حتی در مورد یک مطلب با صرف چند ثانیه یا چند دقیقه نظر بدهد . شاداب تر بودن چه ضرری دارد . فرض بگیریم ساعت ها نشستیم چرت و پرت گفتیم و شنیدیم . یک دفعه هم بخشی از وقتی که برای کارهای بیهوده صرف میکنیم را صرف گسترش ارتباطات بکنیم . نظرات خود را در معرض نقد و تحلیل دیگران قرار دهیم . برایند چنین ارتباطی بسیار زیاد خواهد بود.

چند وقت پیش طی ارسال ایمیلی برای تعداد زیادی از دوستان از آنها خواستم که در مورد مساله ای نظر بدهند . در جواب این سلام حتی علیکی هم نشنیدم . حتی کسی همت نداشت در جواب بنویسد که نظری ندارد یا تمایلی برای اظهار نظر ندارد یا حتی بنویسد که دوست عزیز علیک السلام. همه فکر میکنند شدیداً کمبود وقت دارند . اینطور نیست . وقت زیاد است . روحیه را باید تغییر داد.

آیا زمان تقویت ارزش یوآن فرا رسیده است؟ - قسمت دوم

2010-09-06T07:18:00.001+04:30

نرخ برابری یوآن، واحد پول چین، در مقابل‌دلار چالشی است که اقتصاد غرب را شدیدا تحت تاثیر قرار داده است. اوباما در 19 ژوئن در یک بیانیه گفت: «تصمیم چین برای افزایش انعطاف‌پذیری در زمینه تعیین نرخ واحد پول کشور گامی سازنده به شمار می‌رود که می‌تواند به تثبیت روند بهبود و بازسازی اقتصاد جهانی و ایجاد توازن بیشتر در اقتصاد جهان کمک کند.»

ادامه مطلب را در اینجا بخوانید . این مطلب قسمت دوم از کاری است که برای روزنامه دنیای اقتصاد انجام داده ام . قسمت سوم در هفته آینده منتشر می گردد.

مسافرت بدون ویزا

2010-09-03T07:18:00.003+04:30

اخیراً یکی از موضوعاتی که فراوان در ایمیل ها دست به دست میشود آمار تعداد کشورهایی است که بدون ویزا امکان مسافرت دارند . من تصور می کردم که ما ایرانی ها می توانیم به 14 کشور بدون ویزا سفر کنیم ولی با توجه به فایل پی دی افی که یکی از دوستان برایم ارسال نموده است علی الظاهر طی یکی دو سال گذشته این رقم افزایش یافته و به 34 کشور رسیده است. تا آنجا که من اطلاع دارم در میان این کشورها فقط سه کشور ترکیه ، مالزی و ارمنستان است که ایرانی ها را به خود جذب می نماید . اگر شما کشورهای دیگری را سراغ دارید که برای ایرانی های اهل سفر و گردش جذابیت دارد یادآوری کنید.

آیا زمان تقویت ارزش یوآن فرا رسیده است؟

2010-08-30T06:20:00.001+04:30

این مطلب را در سه قسمت کار کرده ام . قسمتهای دو م و سوم در دو هفته بعدی منتشر خواهد گردید. قسمت اول در صفحه اقتصاد و سیاست روزنامه دنیای اقتصاد مورخ 89/6/8 منتشر گردیده است . برای مطالعه از لینک زیر استفاده کنید.

آیا زمان تقویت ارزش یوآن فرا رسیده است؟

مصیبت های ما

2010-08-25T16:36:00.003+04:30

مواجه شدن با اخبار حملات انتحاری در عراق و سایر کشورهای اسلامی که متاسفانه برخی از مسلمانان در دفاع از ارزشهای خود انجام میدهند روح و روان ما را به شدت آزرده می نماید. مطالعه اخبار حملات انتحاری در عراق مرتباً من را به یاد صحبت های برخی از دوستان و یا دانشجویان عراقی می اندازد . اولین باری که ناخودآگاه از یک دانشجوی عراقی پرسیدم که شیعه ای یا سنی ، پاسخی همچون پتک بر سرم کوباند . جواب داد که من مسلمان هستم . این اختلافات شیعه و سنی است که عراق را نابود خواهد کرد. دو دفعه بعد ازآن اما تعمداً از دو عراقی دیگر همین سوال را پرسیدم . جواب آنها کاملاً مشابه جواب اولی بود . جواب دادند:

Just we are Moslems

قطعاً دیگر از دوستان و دانشجویان عراقی چنین سوالی را نخواهم پرسید . آنها همه با هماهنگ هستند که این نقطه ضعف عراق را بزرگ تر نکنند. هفته پیش همین سوال را یکی از دوستان اندونزیایی از من پرسید. چه جوابی باید می دادم ؟

آیا دوره نیروی کار ارزان در چین رو به پایان است؟ - قسمت سوم

2010-08-23T07:14:00.002+04:30

در قسمت سوم و پایانی از این مبحث ، پاسخ سه اقتصاد دان دیگر یررسی شده است . این مطلب در صفحه اقتصاد و سیاست روزنامه دنیای اقتصاد اول شهریور چاپ شده است. لینک زیر را کلیک بفرمایید.

آیا دوره نیروی کار ارزان در چین رو به پایان است؟ - قسمت سوم

برای هفته های بعد مساله نرخ ارز در چین را کار میکنم.

نرخ بیکاری : 25 درصد

2010-08-22T07:45:00.001+04:30

سرمقاله جالب دکتر فرخ قبادی در دنیای اقتصاد 31 مرداد را مطالعه بفرمایید.
آیا افزایش نرخ بیکاری تعجب‌آور است؟
دکتر فرخ قبادی نرخ بیکاری در ایران را 25 درصد میداند . آنچه توسط مرکز آمار (14.6 درصد) اعلام گردیده است بر مبنای این تعریف است :کسی که دو ساعت در هفته کار کند و کسب درآمد داشته باشد شاغل محسوب می شود.

اقتصاد علم است

2010-08-17T01:08:00.001+04:30

دکتر پویان مشایخ آهنگرانی در وبلاگش یادداشتی نوشته است با عنوان اقتصاد علم است نه ایدوئولوژی . این یادداشت میتواند مخصوصاً برای کسانی که به صورت آکادمیک با علم اقتصاد مواجه نشده اند به شناخت علم اقتصاد کمک کند .

"یکی تلقی های اشتباه در مورد علم اقتصاد اینه که نظرات اقتصادی را منبعث از تفکر ایدئولوژیک میدونند. در حالیکه علم اقتصاد سعی میکنه با فروض نزدیک به واقعیت رفتار انسانها را مدل کنه. همانطوری که علم فیزیک سعی میکنه حرکات اجسام را مدل کنه."

تحلیل جالبی در این پست نوشته شده است اما بعد از یک پاراگراف مسیر بحث عوض شده است و یک بحث کاملا متفاوت طرح گردیده است .
و اما نظر من :
شعاری که اسلامی بودن اقتصاد را در جامعه ما با قدرت تبلیغ میکند ناخودآگاه ما را به این سمت و سو سوق داده است که معمولاً داشتن نگاه ایدولوژیک به اقتصاد چرب تر میگردد . اما واقعیت مطلب این است که هر چند نگاه ایدولوژیک در اقتصاد واقعیتی است که بخشی از علم اقتصاد را مخصوصا از نظر تاریخی تشکیل میدهد اما باید گفت اقتصاد علمی است مبتنی بر ریاضی و آمار. علی الظاهر عده ای هم مخصوصاً آنها که اقتصاد نمیدانند اما دوست دارند همه اقتصاد یک کشور را با ذهنیات خویش اداره کنند علاقه مندند که دایره علم اقتصاد را به ایدوئولوژیک بودن آن محدود کنند تا بتوانند راحتتر سخنرانی کنند و با سخنرانی هایشان اقتصاد یک مملکت را به قهقهرا ببرند . برای مثال میتوان به ارتباط تورم و سیاستهای پولی اشاره کرد . این موضوع بحثی است که اقتصاددانان مبتنی بر تئوری های اقتصادی و فرمولهای ریاضی و تکنیکهای اقتصادسنجی تحلیل میکنند . نتایجی که از این تحلیل ها به دنیا ارائه گردیده در عمل توانسته است اقتصادهای بزرگ و کوچک را تحت تاثیر قرار دهد . اقتصاددانان ایرانی هم آنها را باور دارند اما ناگهان کسی از راه می رسد و با ذهنیات خویش فلسفه بافی می کند و دانشگاهیان هم هر چه به سر و کله خویش میزنند که اقتصاد علم است فلسفه باف می گوید اقتصاد علم نیست ،ربطی به ریاضی و آمار ندارد . اقتصاد فلسفه بافی های افرادی مثل من است . بگذارید این دفعه ذهنیات من تجربه شود.

آیا دوره نیروی کار ارزان در چین به پایان رسیده است؟ - قسمت دوم

2010-08-16T04:46:00.001+04:30

این مقاله را برای روزنامه دنیای اقتصاد کار میکنم .قسمت دوم از این مقاله در روزنامه دنیای اقتصاد مورخ 89/5/25 در صفحه اقتصاد و سیاست چاپ گردیده است . لینک ذیل مربوط به این مقاله است.
قسمت دوم: پاسخ به این سوال با تاکید بر مفهوم بهره‌وری نیروی انسانی